..



 

Brazilië (officieel: República Federativa do Brasil) is een federale republiek in Zuid-Amerika. De totale oppervlakte van het land bedraagt 8.511.965 km2. Brazilië is daarmee 240 keer zo groot als Nederland. Qua grootte is Brazilië het vijfde land van de wereld en beslaat 47% van het Zuid-Amerikaanse continent.
Brazilië grenst aan Argentinië (1224 km), Bolivia (3400 km), Colombia (1643 km), Frans-Guyana (673 km), Guyana (1119 km), Paraguay (1290 km), Peru (1560 km), Suriname (597 km), Uruguay (985 km) en Venezuela (2200 km). Met uitzondering van Chili en Ecuador grenst Brazilië dus aan alle landen van Zuid-Amerika en, met een kustlengte van 7920 km, in het oosten aan de Atlantische Oceaan.

Kaap São Roque, aan de noordoost kust van Brazilië, ligt 2977 kilometer van Afrika. Het land bezit buiten het continentale gebied geen territoria, afgezien van enkele eilandjes in de Atlantische Oceaan en enkele kusteilanden. De langste afstand over de weg bedraagt ongeveer 5600 kilometer, tussen Natal in het noordoosten en Rio Branco in het westen.

In Brazilië komen grofweg twee landschapstypen voor: de laagvlakte van het Amazonegebied en de hoogvlakte in Zuid-Brazilië. Hoewel Brazilië er bergachtig uitziet komt bijna 60% van het grondgebied niet hoger dan 300 meter boven de zeespiegel. In het algemeen is Brazilië op zijn hoogst in het oosten en wordt naar het westen toe steeds lager. Verder heeft Brazilië zo'n beetje alles: tropisch regenwoud, savannes, steppen en moerasgebieden.
De hoogvlakte bestaat voornamelijk uit afgetopte tafelbergen (chapadas) die niet hoger dan ca. 3000 meter zijn. Deze bergen bestaan uit zandsteen en hebben steile wanden waartussen rivieren stromen. Deze rivieren monden uit in de Rio de Prata die weer uitmondt in de Atlantische Oceaan. Ook de Rio Uruguay, de Rio Iguaçu, de Rio Paraguay en de Rio Paraná vloeien in de Rio de Prata samen. De Rio Uruguay ontspringt in Santa Catarina, de Rio Paraná in Goiás, de Rio Iguaçu in Paraná en de Rio Uruguay in de Mato Grosso.

Door het snelle verval van de rivieren zitten ze vol met watervallen en stroomversnellingen. Spectaculair is de Rio Iguaçu, die bij de grens met Argentinië over een breedte van 3 kilometer naar benden stort in het dal van de Paraña, een van de drie grote rivieren van Brazilië. Deze waterval is 91 meter hoog en elke seconde vallen er 4,5 miljoen liter water per seconde over de rand. In de deelstaat Bahia ligt de Cachoeira da Fumaça, een machtige waterval van 422 meter hoog.
De Rio São Francisco (1600 kilometer) is de tweede rivier van Brazilië, die ontspringt bij de stad Belo Horizonte en Minas Gerais en 3161 kilometer verder in de Atlantische Oceaan uitmondt. Langs deze rivier liggen twee bergketens, de Sierra Mantiqueira en de Sierra do Mar die zich uitstrekt langs de hele kust. De hoogste bergen zijn hier de Itatiaya (2712 meter) en de Pico de Bandeira (2890 meter) die tussen São Paulo en Rio de Janeiro in liggen. Het dal tussen de twee Sierras heet Valo do Paraíba. In dit gebied liggen ook vrijstaande koepelvormige heuvels (pães) van kwarts of bergkristal, bijvoorbeeld het "suikerbrood" (pães de açúcar) bij Rio de Janeiro.
De kustgebergten lopen vaak tot in grote steden als Rio de Janeiro door, waardoor hele wijken ingeklemd liggen tussen steile hellingen en de Atlantische Oceaan. De Sierra Mantiqueira ligt in de deelstaten Goiás en Minas Gerais en de hoogste bergen liggen in de Montes Pirenéus en zijn ca. 2400 meter hoog. Het zeer waterrijke Pantanal-gebied ligt op de hoogvlakte tussen de Sierra Mantiqueira en het Urucum-bergmassief van Bolivia. Dit gebied, 259.000 km2 groot, stroomt halfjaarlijks over en vormt een schitterend natuurgebied. De zuidelijke hellingen van het Hoogland van Guyana behoren tot Brazilië, o.a. de Sa. Pacaraima en de Sa. Tapirapecó.

In het westen van het land ligt het plateaulandschap van de Mato Grosso en ten oosten hiervan ligt het Hoogland van Midden-Brazilië. Dit bergland is gemiddeld tussen de 400 en 1000 meter hoog. De Amazone-laagvlakte is een rivierengebied dat doorloopt tot het Andesgebergte in Peru en het is een zeer oud, vlak en komvormig doorgebogen gebied. In Peru stroomt de Solimoês in de Amazone en in Brazilië wordt de Amazone gevoed door de Rio Negro. Bij Manaus vloeien deze twee rivieren samen en vormen dan de eigenlijke Amazone. De enorme Amazone wordt verder nog gevoed door honderden rivieren. De zuidelijke rivieren ontspringen op de hoogvlakte, de noordelijke rivieren op de Serras das Neblinas, een gebergte in het noorden van Brazilië bij Venezuela. Hier ligt ook de hoogste berg van Brazilië, de Pico Phelps (3045 meter).

De kusten zijn weinig geleed; alleen de grote Amazonedelta vormt een aanzienlijke onderbreking. In het uiterste zuiden wordt de kust gekenmerkt door grote kustlagunes, o.a. de Lagoa dos Patos en de Lagoa Mirim. Imposante zandduinen zijn te vinden in de buurt van het noordoostelijke Natal, in de staat Rio Grande do Norte. De totale kustlengte van Brazilië bedraagt ca. 7700 km en is daarmee de langste ononderbroken kustlijn ter wereld.
Opmerkelijk zijn de vele langwerpige begroeide eilanden in de Rio Negro. Bij Barcelos ligt de Mariuá-archipel, een groep van 700 eilanden, de grootste groep riviereilanden ter wereld. De beschermde Anavilhanas-archipel (350.000 ha) bestaat uit ca. 400 eilanden die liggen in de benedenloop van de Rio Negro.