Vanmorgen stond Shelly om half negen al op de stoep. Ik was met het eten voor vandaag begonnen. Vanavond zouden we grillen maar vanmiddag wilden we toch ook een hapje en ook hier was alles dicht. Maar het was zo gebeurd en we hadden nog zoveel over waar we lekkere dingen mee konden maken. Jeanine sliep nog en Shelly wilde ze wakker maken maar daar heb ik een stokje voor gestoken want anders was ze misschien straks vervelend omdat ze niet was uitgeslapen. Het is heel vreemd maar in landen zoals Brazilië gaan de kinderen gewoon met de ouders naar bed als ze tenminste vanzelf niet eerder omvallen van vermoeidheid. Ze hoeven ook ’s morgens niet naar school en slapen dan uit, want de scholen beginnen pas om half twee. Nadat ik mijn logboek weer had bijgewerkt zijn we om half elf naar beneden gegaan voor de gezamenlijke koffie. De ouders van Vera kwamen ook.

Na de koffie wilden we nog even naar Alto gaan ongeveer 10 minuten hiervandaan, want daar was een mooi plaatsje voor foto’s en er stond een kerststal die helemaal van plastic afval in elkaar was gezet. Je kunt het niet vertellen hoe zoiets er uit ziet, daarom wilden we hier ook foto’s van gaan maken. In eerste instantie wilden we eens een keertje de bus nemen, maar Maurice zei dat hij wel even mee zou gaan. Het zijn leuke foto’s geworden. Daarna zijn we weer naar huis gegaan. Het weer was nog mooi maar af en toe kwam er toch weer een donker wolkje overdrijven. Maurice besloot toen om toch maar ‘s middags te gaan grillen want je weet maar nooit hier in Brazilië. Het ene moment het mooiste weer van de wereld en het andere een stortregen. Inmiddels kwam de rest van Vera’s familie en zijn Maurice en Vera begonnen met het opmaken van de vleesschalen, de salades en het aansteken van de barbecue en een uurtje later kon het grilfeest beginnen. Jeanine en Shelly hadden de grootste lol in het zwembad en Shelly probeerde voor het eerst met een aanloopje in het zwembad te springen, wat haar overigens nog niet helemaal lukte. Ze sprong tegen Jeanine op en haar beschadigde haar neus en dat deed pijn, dus het was flink huilen, maar het leed was ook zo weer geleden. Toen begonnen ze weer met in het Hollands: “Even wachten, even wachten nog opa, oma  Pizza,” en ‘n lol dat ze weer hadden. Je merkt hoe goed ze het Hollands weer oppakken en dingen leren en antwoorden geven als ja en nee en slapen en eten. Het zit er ook in, ze zijn voor de helft Nederlands. Ook Samuel werd voor het eerst in het grote bad gepoedeld maar hij vond het allemaal maar niks denk ik, want hij trok een lipje en wilde gaan huilen, maar toen Pa hem naderhand met zijn voetjes erin en eruit deed vond hij het wel goed en toen had hij lol. Er was volop vlees en vis, lekkere salades, twee soorten rijst en aardappelsalade. We waren goed en wel aan het grillen toen we een klein donderslagje hoorden. We dachten: ”ach, dat gaat weer over want de zon schijnt nog volop, maar niks.” Opeens verschenen er grote donkere wolken en de eerste regendruppels begonnen te vallen. Met z’n allen hebben we de schalen dus weer naar binnen, naar de huiskamer gebracht en heeft Maurice de barbecue verhuisd naar het afdakje. Maar wat er toen gebeurde is echt niet te geloven. Het begint me toch te stortregenen, te donderen en te onweren zo hard, het leek wel oorlog. Er kwamen zelfs grote hagelstenen mee. Maurice zei: “dit is wel heel extreem, dit heb ik zelfs hier nog niet meegemaakt.” Het water klotste met een roodachtige massa van de bergen door de straten en dit duurde zeker wel drie kwartier aan één stuk door. Het werd niet echt koud, maar wat ‘n water en volgens de familie stond nu het centrum ook onder, ja dit was Brazilië. In ieder geval zijn we verder gegaan met eten en grillen en is de visite iets langer gebleven en is wat later naar huis gegaan. Rond ‘n uur of zes wilde ik toch ook wel even naar boven even iets anders aan doen, even wat dingetjes in de koffers stoppen en wat relaxen. Ik zei dat we om half acht weer terug zouden zijn. Toen we terug kwamen waren alleen Rosanne, Wilson en Camilla er nog maar die stonden ook op het punt om te gaan. En na het afscheid heb ik nog even Tamara gemaild en een Gelukkig Nieuwjaar gewenst van ons allemaal, kort maar krachtig.

Hoofdstuk  22

2 Januari 2005

Het kerstplein en de knuffels uit Holland

Om half acht opgestaan. Ik was gewoon wakker en kon niet meer slapen en ben na het douchen koffie gaan zetten en mijn logboek gaan bijwerken. Kees werd om negen uur wakker en toen was ik al een heel eind op dreef. Jeanine sliep nog lekker en het was nu wachten tot Shelly haar weer wakker kwam maken, maar misschien zou het nu iets langer duren want Maurice had een nieuw spelletje op de computer geïnstalleerd waarvan ze allebei al heel vlug wisten hoe het in elkaar zat en als ze wakker werd dan vloog ze meteen achter de computer. En inderdaad, ook Shelly was laat vandaag en kwam pas om half elf naar boven en wilde niet meer terug. Ze hebben samen zitten kaarten en kleuren en kraaltjes zitten rijgen en ik heb een tosti voor ze gemaakt. Om 1 uur wilden ze dan toch gaan douchen beneden. Opeens zei Jeanine: “Oma, Shelly zegt je gaat vandaag nog niet weg”. Ik zeg: “nee lieverd, morgen pas.” “Hoi, hoi” zegt ze en ze danste door de kamer. Ze geloofde het nog niet helemaal denk ik na het voorval van vannacht. Ik ben heel blij dat ik deze drie weken zo’n fijn contact net de kinderen heb gehad, zo close en ik geloof ook dat ze ons nu niet meer zullen vergeten. Om half twee zijn wij ook gegaan en even met Maurice naar de bank  voor de laatste centjes. Vera had een afspraak met Rosannne en oma gemaakt. Om half drie bij Rosanne en om vijf uur bij oma en daarvoor zijn we nog even langs een bloemenzaak gegaan om voor beide een plantje te gaan kopen. Rosanne zat al te wachten met een gedekte koffietafel en verse broodjes en we zijn er tot vijf uur gebleven. Een beetje praten, zo goed als het kon met Maurice en Vera als tolk. Rosannne is echt een schat, zo hartelijk en lief en haar man ook. Oma woont naast Rosannne en daar zijn we om vijf uur heen gegaan. Die dacht al dat we niet meer kwamen en ook daar werden we weer eens doodgeknuffeld. Ze wilde een foto van ons hebben samen met haar, die ze in de kast kon zetten, dus die werd gemaakt en Maurice zou hem voor haar uitprinten. Natuurlijk moest ik haar huisje weer bekijken. Dat had ik vorig jaar ook al gezien, maar goed wat wil je, 85 jaar. We hebben een stukje film gedraaid want dat wilde ze dan ook wel eens zien. Ook buiten hebben we nog een stukje film gemaakt van de bergen en het huis en toen moesten we weer crackers met kaas eten en koffie drinken. Om ‘n uur of zeven zijn we weer naar huis gegaan en heeft Maurice de gril nog maar eens aange-stoken want er was nog behoorlijk veel vlees over van de dag tevoren. Die mannen hadden er verder geen moeite mee dat ging er wel weer in. Ik heb me bij een stukje kip en een stukje vis gehouden en toen zat ik vol. Ik ben zeker niet veel, of misschien wel niets aangekomen. Mijn kleren zitten nog net zo lekker als toen ik kwam, maar ik heb wel opgelet met wat ik at. Misschien een of twee kilo van het glaasje wijn ‘s avonds maar dat is ook alles en in Holland hou ik me er weer netjes aan en zijn de wijntjes weer taboe, maar hier moest het af en toe kunnen.

De kinderen wilden nog zwemmen maar Maurice zei in eerste instantie nee omdat hij dacht dat het te koud was, maar toen hij de temperatuur van het water ging meten toen bleek dat het nog 26 graden was en toen zei hij: “nu vooruit dan, een half uurtje dan nog en ze sprongen er dan ook meteen in om maar geen tijd te verliezen. Om ‘n uur of negen vroeg Maurice of ik nog naar het Kerstplein wilde om wat foto’s te maken en een stukje te filmen. Ja, dat zou nog wel leuk zijn. Het plein was helemaal verlicht in Kerstsfeer en we waren er alleen maar overdag geweest en hadden de lichtjes dus nog nooit zien branden. Ook de kerk was helemaal verlicht. Kees zei dat hij thuis zou blijven. Ik ben met Maurice, Vera en de kinderen er eventjes een klein uurtje naar toe geweest en we hebben echt hele mooie foto’s kunnen maken en een stukje film. Er was een Braziliaanse muziekband die daar probeerde iets weer te geven met trommelmuziek. Het was niet echt mooi maar volgens Vera wel echt Braziliaans, maar zij hield er niet zo van. Om tien uur waren we weer thuis en had Kees net de rest van het vlees alweer op de gril gelegd en hebben ze de restanten opgegeten. Zij onder het genot van hun geliefde pilsjes en wij dan nog maar een glaasje wijn. Shelly kwam naar me toe en zei in accentloos Nederlands: “Oma, Shelly boven slapen, nu?” Ik moest zo lachen en Maurice zei: “je mag boven slapen Shelly,” maar voor oma is het nog te vroeg die hoeft niet om half elf naar boven de laatste dag. Dan ging ze nog wel even met Jeanine een film kijken. Maar na vijf minuten lag ze op de bank te slapen en heeft Maurice ze naar bed gebracht. Jeanine ging opeens een hoop knuffels halen die ze ooit van ons had gekregen en waar ze heel erg aan hing en daarmee wilde ze zeggen, ik heb ze nog en ik bewaar ze als een herinnering. Niemand mocht eraan komen en volgens Maurice was het voor haar toch een tastbare herinnering aan haar tijd in Holland. Eén aap was echt kapot, maar zelfs die mocht niet weg. Om 12 uur zijn we naar boven gegaan. We hebben morgen toch nog een paar dingen te doen voor we gaan en moeten weer fit zijn voor de terugreis. Maar boven gekomen zei Jeanine: “Oma, kaart maken,” maar eigenlijk was het te laat, maar ach het was de laatste avond en we hebben nog maar een spelletje gedaan en haar toen in bed gestopt en na 2 minuten lag ze al heel vredig te snurken en zijn wij er ook ingedoken.

Tamara, Marco en de kinderen stonden te wachten en waren ook blij dat we ongeschonden uit de situatie terug gekomen waren. Maurice had hen gebeld dat we later zouden komen en in het kort verteld wat er gebeurd was. De kinderen zeiden: “we hebben jullie zo gemist.” De schatten. Het was vechten wie er bij ons in de auto mocht, maar Tamara vond het beter dat Kees nu niet reed. Rond ‘n uur of tien waren we dan eindelijk thuis en hebben we na een bakkie en een drankje de twee kleine koffers even uitpakt, het kon maar gebeurd zijn. Om half 12 zijn we naar bed gegaan, dood en doodmoe en ondanks alles hadden we geen moeite om in slaap te komen en hebben tot de volgende ochtend 7 uur geslapen, om daarna weer aan het normale leven te beginnen. Weer gaan werken, wat misschien ook maar het beste is om niet verder en er niet te veel over na te denken. Maurice zou nog foto’s maken van zijn auto met de kogelgaten en zo gauw ik ze heb dan  komen ze erbij want het is nog steeds onvoorstelbaar allemaal. Wat een nacht zeg.

Even moesten we aan het liedje van Guus Meeuwis denken, “Het is een nacht die je alleen maar in films ziet.” Iets anders dan hij eigenlijk bedoelde, maar voor ons was dit zinnetje ook heel toepasselijk.

Of ik dit jaar weer ga. Geen idee, voor de kinderen ja, maar voor onszelf nee. Maar ik was nog maar net thuis toen ik in de krant las dat er in Nederland ook vier mensen zomaar een mes tussen hun ribben gekregen hadden en dan denk je toch even in wat voor een wereld leven wij. Op internet vond ik een stukje uit de groene Amsterdammer over dit soort situaties in Rio en wat daar geschreven staat wil ik hier graag citeren.

De Misdaadverslaggeving blijft niettemin de kurk waarop de krant drijft. Hoewel de stad volgens velen het ergste heeft gehad - de omslag was de mondiale eco-conferentie van 1992 - mag ook deze zomer de oogst er zijn. Bloedheet Rio bereidt zich al moordend en kidnappend voor op het carnaval, dat van oudsher zorgt voor een piek in de misdaadcurve. In diverse delen van de stad zijn weer de nodige hoeveelheden rottende lijken in achterbakken van auto’s gevonden. Bij een bushalte bij het vliegveld is een Frans toeristenpaartje afgeknald. De nieuwe trend onder de bandieten is om automobilisten te kidnappen en ze te dwingen met hun creditcard of bankpas al hun geld op te nemen. Na elf uur ’s avonds stopt geen automobilist meer voor een rood licht. Maar ook de overvallen op de bussen van het openbaar vervoer, waarbij alle passagiers geld, documenten, juwelen en schoenen moeten inleveren, gaan onverminderd door, terwijl woonhuizen en restaurants ook regelmatig door bendes worden bestormd. In grote volkswijken als Santa Tereza en Rio Comprido weerklinken ’s nachts aanhoudend salvo’s uit pistolen en geweren. Wie in Rio een huis zoekt, let eerst op de ballistische consequenties van de ligging. ‘Er is een cultuur van geweld en criminaliteit ontstaan. Het is een manier van leven geworden.’ De bittere stemming van de minzame vijftiger komt wellicht ook voort uit het feit dat hij onlangs voor het eerst zelf is overvallen, en dat op klaarlichte dag in een drukke straat. Het belangrijkste is, niet te veel, maar ook niet te weinig geld op zak te hebben: ‘Als je te weinig bij je hebt, schieten ze je ook dood.’

Bijkomende complicatie in het speurwerk naar de doodseskaders is dat zij hun slachtoffers plegen te dumpen op afgelegen plekken rond de stad. Iedereen die zich daar in de buurt waagt kan ook een kogel krijgen. Het team van Ibiss wordt vanwege het werk in de favela’s gedoogd door de oppermachtige drugsbarons en weet zich zo toegang te verschaffen tot deze illegale begraafplaatsen. Verleden week werd nog zo’n massagraf gevonden op een eiland in de baai van Rio. Met een achtkoppig team probeert men telkens de identiteit van de slachtoffers en die van de daders te achterhalen. Het moeilijkst is het vinden van getuigen. In Rio heerst ‘o lei do silençio’ de wet van de stilte, die maakt dat zelden iemand bereid is te getuigen over wat ook, uit vrees voor eigen leven. In Groot-Rio - de metropool plus gigantische voorsteden, waar in totaal vijftien miljoen mensen wonen - kwamen vorig jaar 61 duizend mensen door geweld om het leven. Volgens berekeningen  komt 73 procent van deze moorden op het conto van de doodseskaders. In elf procent van de gevallen is er sprake van verdwaalde kogels. Voor de rest zijn de elkaar bestrijdende drugsbendes verantwoordelijk, die voor vier afzonderlijke drugskartels actief zijn en hun ‘soldaten’ vooral rekruteren uit de jeugd van de (zeshonderd) sloppenwijken die kriskras over de metropool verspreid liggen en waar naar schatting twee miljoen carioca’s (mensen uit Rio) wonen.

Er is ook  een film over gemaakt:

Het maar als waarschuwing wat je kan overkomen en ik heb ook de film gekocht die over die situaties in Rio gaat “City of God “

Het is ergens allemaal te begrijpen dat deze mensen zo zijn. Toch geeft het niemand het recht om daarom zomaar mensen neer te knallen.

(Cidade de Deus)

Geweld in de sloppenwijk 

Klik hier voor meer informatie

De film 'City of God' heeft in Brazilië tot verhitte debatten geleid. Op overtuigend realistische wijze toont het de armoede en het geweld in de Braziliaanse sloppenwijken. Misschien dat daar nu eindelijk wat aan wordt gedaan.

‘City of God’’ (Cidade de Deus) van de Braziliaanse regisseur Fernando Meirelles is een explosief voorbeeld van de bloeiende nieuwe Latijns-Amerikaanse cinema. De film volgt twintig jaar lang het leven van een aantal personages in een favela (sloppenwijk) in Rio de Janeiro. Deze favela's zijn geconstrueerd door de overheid om de armen ver weg te houden van het stadscentrum en de goddelijke stranden. Gewelddadige bendes maken er de dienst uit. De film is meer dan een weergave van de Braziliaanse werkelijkheid. Ook in onze zogenaamd beschaafde westerse samenleving zijn dergelijke rafelrand-samenlevingen in opkomst, achterstandsbuitenwijken in Parijs, Brussel en Amsterdam bewijzen dat. Wat te denken van de jeugdbende die Amsterdam-West terroriseert en ongrijpbaar blijft voor de politie. Deze jongens hebben inmiddels, evenals de bendes in ‘City of God,’ een bijna mythische status gekregen. ‘City of God’ is zeer gewelddadig, maar verheerlijkt het geweld niet. Het geweld is niet om te amuseren, daarvoor is het te realistisch en worden de ontzielde lichamen van de jonge geweldslachtoffers te uitvoerig in beeld gebracht. Bovendien geeft de film een uitmuntende analyse van de machocultuur onder de vuurwapen dragende (extreem) jonge jongens. Law and order is in de favela, evenals in de sloppenwijken van Gangs of New York, afwezig. Alsof de mensenlevens in de favela minder waarde hebben.

‘City of God’ is gebaseerd op een autobiografisch boek van Paulo Lins en bestaat uit een serie korte verhalen waarin de speciale aandacht uitgaat naar twee jongens: ‘Rocket’ die ervan droomt fotograaf te worden en zijn vriend ‘Ze’ die groot wil worden in de wereld van de georganiseerde misdaad. Voor elk van de drie verschillende tijdvakken gebruikt cameraman Cesar Charlone een andere visuele stijl. Zijn nerveuze camerawerk met behulp van handcamera's zorgt voor een nieuw soort sociaal-realisme. Het feit dat de film gemaakt is in een bestaande favela, zorgt voor een zeer overtuigend realisme. In de echte ‘City of God’ kon niet worden gefilmd, die is daarvoor te gevaarlijk. Een alternatieve lokatie werd gevonden. De gangsterbaas van die lokatie zat in de gevangenis maar wist er vanachter de tralies voor te zorgen dat de filmmakers veilig konden werken. De 200 acteurs werden uit diverse sloppenwijken gerekruteerd en een half jaar lang getraind. Dit alles heeft geleid tot een tomeloze authenticiteit.

Pagina 1     Pagina 2     Pagina 3     Pagina 4     Pagina 5     Pagina 6