Dolfijnen (Delphinidae) zijn een familie van in zee levende walvisachtigen. Ze worden ook wel dolfijnachtigen, echte dolfijnen of zeedolfijnen genoemd. Ze leven in alle wereldzeeën.

Er bestaan 34 soorten dolfijnen verdeeld over 16 geslachten. De kleinste dolfijn is Heavisides dolfijn, met een lengte van 1,2 meter en een gewicht van 40 kilogram. De grootste dolfijn is de zwart-witte orka, die 7 meter lang kan worden, en wel 4,5 ton kan wegen. Dolfijnen leven vooral in de ondiepere gebieden van de zee. Ze eten vooral vis en inktvis. Tussen de diverse soorten zitten behoorlijke verschillen: orka's pakken bijvoorbeeld veel grotere prooien (onder andere zeeroofdieren) dan de gewone dolfijn, die hoofdzakelijk van vis leeft.

 

Intelligentie

Net als andere walvissen staan dolfijnen bekend als zeer intelligente en sociale dieren. Ze hebben relatief grote hersenen, waarvoor overigens ook andere verklaringen bestaan dan hoge intelligentie (zoals het ontbreken van REM-slaap). In 2001 slaagde een dolfijn voor de zgn. spiegeltest, waarbij een dier voor een spiegel wordt geplaatst om te bepalen of het zijn spiegelbeeld herkent als zichzelf. In hetzelfde jaar toonden onderzoekers aan dat dolfijnen het aanwijzen van een voorwerp door een mens begrijpen. Bij tuimelaars is het gebruik van sponzen als gereedschap (waarschijnlijk ter bescherming van de neus) bekend. In 2005 beargumenteerden onderzoekers dat dit gebruik weliswaar binnen één genetisch verwante groep plaatsvindt, maar dat het niet alleen genetisch bepaald kan zijn, waarmee een vorm van cultuur zou zijn aangetoond. In 2006 bleek uit onderzoek van de St. Andrews University in Schotland dat tuimelaars elkaar roepen met een karakteristiek fluitgeluidje, dat per dier verschillend is. De onderzoekers vergelijken dit met het gebruik van namen door mensen.

Huid

In 2004 maakten Japanse onderzoekers bekend dat ze hadden ontdekt dat dolfijnen voortdurend roos hebben. Hun huid schilfert af, waarbij het zich elke twee uur ververst. Het is gebleken dat de loslatende huidschilfers de waterwrijving verminderen doordat de waterstroom rond het lichaam kalmeert. Hierdoor gaat er minder energie verloren aan het overwinnen van de waterweerstand en hoeft het dier minder energie te gebruiken voor het zwemmen. De huid is zacht en ze hebben een flinke onderhuidse vetreserve. Daardoor is het oppervlak een beetje veerkrachtig. Als ze snel zwemmen ontstaan er kleine golfjes in de huid, alsof die geribbeld is. Deze golfjes gaan turbulentie tegen.

Zintuigen

Dolfijnen kunnen niet ruiken. Proeven kunnen dolfijnen wel. Ook kunnen dolfijnen goed horen en zien. Zij hebben ook een sonar, dat wordt ook wel echolocatie genoemd. Een sonar werkt zo: Dolfijnen maken geluiden via het blaasgat op hun hoofd. Die geluiden komen tegen een vis of een ander voorwerp aan. Dan kaatsen die geluiden terug en worden via de onderkaak van de dolfijn opgevangen. Via de onderkaak gaat het geluid naar het middenoor. Zo weet de dolfijn hoe hij kan zwemmen en waar de vis is.

Soorten

De bekendste soorten zijn de orka, de tuimelaar en de gewone dolfijn. Enkele andere walvisachtigen die "dolfijn" worden genoemd, zoals de Orinocodolfijn behoren niet tot de familie. Een selectie van de soorten:

 

Gewone dolfijn

De gewone dolfijn (Delphinus delphis) is waarschijnlijk de meest bekende soort dolfijn, op de tuimelaar na. Al in het oude Griekenland werd deze dolfijn afgebeeld op munten en fresco's.

 

 

Griend

 

 

 

 

 

 

 

Tuimelaar

De tuimelaar (Tursiops truncatus) is een veel voorkomende dolfijnensoort. Hij scoort ongetwijfeld hoog in discussies over intelligente dieren. Dit o.a. op basis van zijn prestaties in dolfinaria, de inzet bij verschillende marines én de resultaten, gevonden bij wetenschappelijk onderzoek. De televisiedolfijn Flipper was ook een tuimelaar.
Van het geslacht Tursiops is er ook T. aduncus, de Indische Tuimelaar.

 

 

 

Witsnuitdolfijn

De witsnuitdolfijn (Lagenorhynchus albirostris) is een soort dolfijn.

 

 

 

 

 

Sotalia

Zandloperdolfijn