|
Veldkenmerken
Een orka is zwart-wit, zijn
huid voelt aan als rubber.
De ronde borstvinnen zien
eruit als peddels die lijken
scheepszwaarden. Een orka
wordt ook wel zwaardwalvis
genoemd. Op zijn rug heeft
hij een drie hoekige vin,
mannetjes hebben die vin
hoog en spits. Oudere
mannetjes hebben hem bijna
twee meter hoog. Aan de
rugvin kun je zien dat een
orka een orka is bij de
rugvin zit ook nog een
grijze vlek die het zadel
heet. Naast de ogen heeft
een orka een witte ronde
vlek de buik en de keel zijn
wit. Een volwassen orka
mannetje kan bijna tien
meter lang worden en weegt
10.000 kilo net zoveel als
een vrachtwagen, vrouwtjes
worden niet langer dan 8
meter en wegen ongeveer
3.000 kilo.
Longen
Een orka heeft longen, hij
moet dus steeds boven water
komen om adem te halen, dat
doet hij met zijn neus, die
zit bovenop zijn kop. De
neusgaten vormen samen een
gat, dat gat heet het
blaasgat. Onder water gaat
het blaasgat met sterke
spieren dicht, zodat er geen
water in zijn longen komt.
Bij orka's staat de mond in
verbinding met de maag, zo
kan hij onder water eten
zodat hij geen water in zijn
longen krijgt. Als een orka
uitademt doet hij dat door
zijn neus hij blaast dan een
beetje water mee de lucht
in. Die lucht die hij
uitademt is warm maar koelt
snel af. Daardoor komt een
witte wolk een dampwolk zo'n
dampwolk is geen fontein
maar vochtige lucht.
Spieren
Een orka heeft sterke
spieren onderin zijn rug
daarmee beweegt hij zijn
staart onder het zwemmen,
hij kan een snelheid van 64
km. per uur bereiken. Orka's
kunnen goed duiken met gemak
350 meter diep ze kunnen ook
lang onder water blijven
namelijk 20 min. Orka's
kunnen goed zien boven of
onder water maakt niks uit,
maar ze kunnen niet goed
proeven en ruiken, gelukkig
is het gevoel van de orka
sterk ontwikkeld. De huid
van een orka is zeer
gevoelig, als je een orka
namelijk met een vinger aan
raakt voelt hij het. De oren
van orka's werken ook goed,
als een orka zijn prooi bijt
hoort een soortgenoot het en
komt er dan meteen aan om
mee te eten.
Leeftijd
Een vrouwtjes orka kan in de
vrije natuur 70 jaar worden,
een mannetje leeft veel
korter ongeveer 30 jaar [waarom
hun korter leven weten we
niet] Men weet pas hoe oud
een orka is als hij dood is
elk jaar vormt namelijk het
trommelvlies een laagje was
als je die waslaagjes gaat
tellen weet je hoe oud die
orka is geworden.
Voortplanting
Orka' s kunnen het hele jaar
door paren, er is namelijk
geen vaste paartijd. Een
vrouwtjes orka krijgt om de
3 tot10 jaar een jong de
draagtijd daarvan is 13 tot
16 maanden. Als de kop van
het jong bij de geboorte te
voorschijn komt draait het
vrouwtje wiltin het rond
zodat het jong er in een
keer uit floept dan zwemt
hij meteen met de moeder mee
hij is dan ongeveer 2,5
meter lang. Het eerste wat
de orka doet is de tepels
van zijn moeder zoeken die
liggen in de plooi van haar
buik. Orka, s drinken onder
water, het jong pakt de
tepel met zijn tong dan duwt
hij de speen tegen zijn
gehemelte, dan spuit de
moeder melk inde bek van het
jong. De melk is erg vet,
het drinken gebeurt snel
want het jong moet telkens
naar boven om adem te halen.,.
Jonge orka's blijven meestal
een jaar bij de moeder
drinken daarna gaan ze zelf
jagen.
Voedsel
Orka' s worden ook wel
tijgers van de zee genoemd
in Amerika heet hij
Killer-Whale dat betekend:
moordenaars walvis. Twee
dieren laat hij met rust dat
zijn volwassen walrussen die
hebben namelijk slagtanden
ook de Rosse franje poot
laat hij met rust die lijken
een beetje op grutto's ze
laten hun met rust omdat zij
walvisluizen van hun huid
afpikken.
Jacht
Orka' s jagen vaak in
groepen ze werken samen als
ze een prooi vangen. Als er
een school zalm langs komt
gaan ze in hoefijzer vorm
zwemmen met veel geluid
drijven ze hun dan in de
val. Een troep van 40 orka'
s valt een walvis aan ze
scheuren stukken uit de bek
de tong en de vinnen tot dat
hij dood bloed. Soms gaat
een orka op het blaasgat
liggen zodat hij geen adem
kan halen en verdrinkt. Of
de orka's zorgen ervoor dat
hij niet boven water kan
komen en alsnog stikt.
Onderzoekers hebben gezien
hoe orka' s golven maken
zodat robben van ijsschotsen
afglijden, zeehonden die
niks door hebben worden met
de staart van een ijsschots
gegooid. Nog een orka-truc
is met opzet tegen een
walrus moeder opbotsen zodat
haarjong van haar rug afvalt.
In Zuid-Amerika hebben
mensen gezien hoe orka's
zich laten aanspoelen om
robben te vangen.
Voorkomen
Orka's leven zoals je al
door had in zeeën en Oceanen.
Vooral in de buurt van de
kust ze leven daar in
scholen zo' n school kan uit
2 tot 90 orka' s bestaan.
Een school word ook wel een
kudde of groep genoemd.
Zo' n kudde, school of groep
bestaat uit mannetjes [bullen]
vrouwtjes [koeien] en jongen
[kalfjes] het oudste
vrouwtje heeft de leiding
over de groep, de meeste
mannetjes, vrouwtjes en
jongen zijn familie van
elkaar. In canada was een
keer een groep van 260 orka'
s die groep bestaat uit 30
kudden.
Verwanten
De verwanten van de orka
zijn tandwalvissen en
baleinwalvissen,
tandwalvissen heten zo omdat
ze tanden hebben,
baleinwalvissen hebben
baleinen. Dolfijnen zij ook
verwanten van de orka, er
zijn 31 soorten dolfijnen
waarvan de orka het grootst
is. Een orka is een zoogdier,
hij heet zo omdat de jongen
zogen een orka is ook
warmbloedig net als wij .
Veel zoogdieren hebben haar
tegen de kou maar de orka
niet, hij heeft een kale
huid, hij leeft vaak in de
buurt van koud water rond de
noord- of zuidpool.
Zien met oren
Een orka kan goed zien , hij
heeft er niet veel aan in
troebel of dieper water.
Toch kan hij heel nauwkeurig
zijn prooi vangen. Hij kan
in troebel water zo zwemmen
dat hij nergens tegenaan
botst. Hij heeft net zo als
veel walvisachtigen en
vleermuizen een echo-locatiesysteem.
Een echo-locatiesysteem
werkt zo: eerst ademt hij
lucht in, in het blaasgat
zitten kleppen die klikkende
geluiden maken als er lucht
langs gaat, die geluiden
stoot hij uit via zijn
schedel, in de schedel vlak
onder het voorhoofd zit een
soort kussen van vet die
heet meloen, de meloen maakt
de klikgeluiden tot een
krachtig signaal dat geluid
wordt recht naar voren
uitgezonden het gaat dan
rechtdoor het water en botst
bijvoorbeeld tegen een vis,
de echo wordt opgevangen met
zijn onderkaak, dit is iets
heel bijzonders. Geluiden
uitzenden met de schedel en
weer opvangen met de
onderkaak. Vanaf de
onderkaak gaat het geluid
met een buisje naar de oren,
op die manier kan de orka
door de echo bepalen wat er
rondom hem zich in het water
bevindt. Zo weet hij ook of
er een prooi in de buurt is.
Echo-locatiesysteem is dus
een soort systeem om meer te
weten te komen wat er om je
heen gebeurt, je kunt zeggen
dat orka's kunnen zien met
hun oren.
Echo-locatiesysteem wordt
gebruikt door tandwalvissen
en niet of nauwelijks door
baardwalvissen. Dolfijnen
beschikken over een
nauwkeurig echo-locatiesysteem,
een geblinddoekte dolfijn
kan draden ontdekken van 0,2
mm dik, hij zwemt er nooit
tegenaan!
Praten
Orka's maken geluiden om met
elkaar te kunnen praten.
Door die geluiden houden de
dieren contact met elkaar,
onder water gaat het geluid
heel ver.
Dieren die op 3 kilometer
afstand zijn kunnen zo nog
contact hebben, dat kan niet
op het land. De taal van
orka's heeft veel
verschillende geluiden.
Sommige kun je alleen horen
met speciale apparatuur.
Wetenschappers onderzoeken
de taal van orka's al
tientallen jaren, hun taal
lijkt ook veel ingewikkelder
dan die van andere dieren,
allen mensen maken het nog
moeilijker. Ondanks al dat
onderzoek weten we niet wat
orka's allemaal met elkaar
bespreken maar al die
geluiden moeten wel een
speciale betekenis hebben,
dieren maken nooit zomaar
geluiden, hoe orka's precies
horen weten onderzoekers ook
niet. De oren van orka's
liggen verstopt in de huid,
van binnen lijken de oren
van die op een vleermuis.
Slimme orka's (intelligent)
We weten niet hoe orka's
denken, we weten niet eens
of ze denken maar dat orka's
bepaalde dingen denken weten
onderzoekers wel zeker,
vooral hu taal is daarvan
het bewijs.
Hoe intelligent ze zijn
weten we niet. Je kunt het
in ieder geval niet
vergelijken met dat van de
mens.
Leergierig
Orka's kunnen goed leren, ze
kunnen moeilijke opdrachten
uitvoeren. Daardoor zijn het
pientere dieren, maar hoe ze
een opdracht moeten
uitvoeren leren ze van een
trainer.
Als een trainer dus
intelligent is kan een orka
veel leren, op zo'n manier
kan je ook veel andere
dieren iets leren.
Orka's en mensen
(ongevaarlijk)
30 jaar geleden waren mensen
bang voor orka's. Dat kwam
omdat we de orka nog niet
goed kenden.
Zeevaarders hadden namelijk
gezien hoe een orka tekeer
ging bij het vangen en doden
van een prooi.
Bovendien hebben ze zijn
angstaanjagende tanden
gezien, daarom dachten ze
dat de orka een gevaarlijk
roofdier was.
Mensen zijn alleen nog nooit
gedood.
Een keer is een surfer door
een orka aangevallen maar
hij werd meteen weer
losgelaten
In 1988 beukte een orka van
speelsheid een Engels schip
in stukken, de boot zonk en
de engelse surfer sprong in
een rubberboot en werd
verder met rust gelaten.
Uren later werd hij door een
vrachtschip gevonden.
De eerste kennismaking
Na dat er iets gebeurt was
in 1965, kwamen we er achter
dat de orka niet gevaarlijk
was, een Canadese
beeldhouwer had opdracht
gekregen om een standbeeld
van een orka te maken.
Dat standbeeld was voor een
zeeaquarium voor de stad
Vancouver. De beeldhouwer
wilde een voorbeeld hebben,
daarom trok hij er opuit met
zijn boot om een orka te
schieten.
Dat deed hij met een
harpoen, het lukte hem om er
een te schieten, de
geschoten orka bleef leven,
hij deed hem in een net en
zette hem in een afgezet
stuk haven. De orka wilde
niet eten toen hij werd
gedwongen en bleek hij heel
vriendelijk te zijn voor
mensen. Duizenden mensen
kwamen kijken, later kreeg
hij de naam Moby Doll. Voor
het eerst kon een orka
worden bestudeerd in
gevangenschap. Voor het
eerst konden orka geluiden
worden opgenomen en
beluisterd, helaas stierf
Moby Doll drie maande later.
Sinds die tijd zijn er veel
orka's in dofinaria over de
gehele wereld gehouden. Nu
zijn er nog ongeveer 120
orka's in dolfinaria
Muur van de dood
Orka' s zijn ongevaarlijk
voor mensen maar we
bedreigen de orka' s wel. De
laatste tijd sterven er veel
orka' s door netten van
vissers. Op de Grote Oceaan
varen vissersschepen met
enorme netten. Die netten
zijn soms 90 km lang en
liggen tot 15 meter diep in
de Oceaan. In deze netten
worden tonijnen, zalm en
pijlinktvissen gevangen. Zo'
n net heet ook wel "Muur van
de dood", er worden ook veel
zeezoogdieren gevonden in
zo' n net ook de orka. Ze
kunnen dan niet meer naar
boven om adem te halen dus
verdrinken ze. Per 14 km net
sterft er minstens een
zeezoogdier.
Filmster
Walvisachtigen worden ook
veel gebruikt in films zoals
in Free Willy (bevrijd
Willy) of de film Flipper.
In Free Willy wordt orka
Willy bevriend met een
straatjongen en gebeuren er
allemaal avonturen. De film
Flipper is heel anders dat
gaat namelijk over een
dolfijn die ook wel allemaal
avonturen beleeft maar dan
op een heel andere manier.
Kunstjes(show)
Orka' s zijn heel populair
dat komt door films maar ook
door dolfinaria. In
dolfinaria worden orka' s
gebruikt om allerlei
kunstjes te laten zien. Ze
leren dat snel, al die
kunstjes die ze doen, doen
ze ook in de natuur. In het
wild springen ze namelijk
ook recht in het water
omhoog. En slingeren ze met
hun staart kwallen weg wat
ze in een dolfinarium met
een bal doen.
Harderwijk
Harderwijk is een
dolfinarium, ze geven daar
shows maar niet alleen dat
ze vertellen ook over het
leven van de zeezoogdieren
en die beschermt zijn. De
bekendste orka in Harderwijk
was Gudrun, een IJslandse
vrouwtjesorka van zes meter
lang. Elf jaar heeft ze
shows gegeven met andere
dolfijnen. In november 1987
ging Gudrun op reis naar
Seaworld in Florida in de
Verenigde Staten, daar
proberen ze namelijk orka' s
te fokken. In Seaworld was
voor Gudrun een maannetje
uitgezocht. Gudrun heeft
toen 2 jongen gekregen.
Dolfinarium Harderwijk kreeg
in ruil voor Gudrun een
groep zwarte zwaardwalvissen.
Fotogalerij
|