Noord en Oost-Afrika

Met dank aan landenweb, zoekheteensop, Wikipedia voor tekst en uitleg en aan Travel-images.com voor de foto's

Net zo als er in Azië en Europa per gebiedsdeel grote landschappelijke en culturele verschillen zijn, zo zult u in het oostelijke deel van Afrika rond de evenaar een heel andere Afrikaanse samenleving en natuur aantreffen dan in de westelijke en zuidelijke landen van dit continent.

De invloeden van oude koloniale overheersingen vanuit Europa en het Midden-Oosten zijn vermengd met de culturen van de vele volkeren die in dit deel van Afrika woonachtig zijn. Volkeren die van oudsher nomadisch waren of nog steeds zijn, leven nog volgens hun oude riten. De geschiedenis van Oost-Afrika gaat heel ver terug als u zich bedenkt dat er resten zijn gevonden van mensachtigen van 2 miljoen jaar geleden.

Een groot deel van de landen in het oostelijke deel van Afrika liggen op een hoogland dat in hoogte varieert van 1200 tot 1800 meter, maar dankzij de nabijheid van de evenaar zijn er geen grote uitschieters in temperatuur en de warmte voelt droog aan. Landen als Kenia en Tanzania zijn in algemene zin de beste safarilanden. Niet zozeer door de gevarieerdheid van de diersoorten, deze treft u ook in de zuidelijke landen aan, maar meer vanwege het type begroeiing en de uitgestrekte savannes. In tegenstelling tot de gebieden die verder zuidwaarts van de evenaar liggen zult u in Kenia en Tanzania weinig moparibomen aantreffen. Deze manshoge boompjes biedt het wild veel beschutting, hetgeen het vinden van het wild bemoeilijkt.

De bevolking

De dorpen op het platteland worden door verschillende stammen bevolkt. Sommigen, zoals de Kikuyu's in Oost-Afrika, leven al eeuwenlang in hetzelfde dorp. Anderen, zoals de Arabieren, zijn nog niet zo lang geleden vanuit andere delen van Afrika of andere contineten komen wonen.
De verschillende culturen houden niet op bij de grens van een land. Zo is het mogelijk dat mensen met dezelfde cultuur in een ander land wonen en dat verschillende volksstammen in één land wonen.

Het platteland

De meeste Afrikanen wonen op het platteland. Ze verbouwen hun eigen voedsel en het komt maar zelden voor dat ze genoeg hebben om iets te verkopen of te ruilen. De meeste stammen bebouwen al generaties lang dezelfde akkers en wonen met hun familie in hetzelfde dorp. Soms trekken de jonge mannen naar de stad om een paar jaar in een mijn of een fabriek te werken. Ze komen dan met spaargeld terug en stichtten een gezin. Men verbouwt veel verschillende gewassen. In de vochtige streken vinden we bananen, maniok en yams. In de drogere gebieden fokt men vee en wordt graan verbouwd.

Cultuur

Afrika heeft een rijke en afwisselende cultuur. Noord-Afrika is gericht op de islamitische cultuur van het Midden-Oosten en heeft prachtige moskeeën en paleizen. De Westafrikaanse muziek is heel ritmisch en kent veel boeiende dansen. West-Afrika heeft ook een bloeiende houtsnijwerkindustrie. Zowel het oosten als het zuiden zijn bekend om de prachtige kledij en kralenwerk.

Oorlog en hongersnood

In Afrika komen veel burgeroorlogen voor. Ze worden veroorzaakt door politieke onenigheid en twisten. Een gevolg hiervan is de ellende en hongersnood die vele van die burgeroorlogen met zich meebrengen. De voedselproductie in Afrika gaat niet gelijk op met de bevolkingsaanwas. Er wordt niet genoeg voedsel geproduceerd. Als de oogst dan nog tegenvalt verhongeren binnen een paar maanden duizenden mensen.

De Sahara

De Sahara beslaat bijna één derde deel van Afrika en is daarmee de grootste woestijn ter wereld. De afgelopen jaren heeft de Sahara zich uitgebreid. Hier en daar houdt bevloeiing de woestijn tegen, maar na verloop van tijd maakt die bevloeiing de bodem zout en onvruchtbaar.

Geschiedenis

Afrika heeft een zeer eigen ontwikkeling ondergaan. Rond 1200 v. Chr. ontstonden er machtige wereldrijken, die bouwwerken en andere sporen nalieten als bewijs van hun bestaan. De bevolking van Europa had geen idee van de rijke geschiedenis van dit werelddeel, todat ze in de 15de eeuw de westkust gingen verkennen. Al gauw scheepte men duizenden Afrikanen in, om ze als slaven in Europa en Amerika te verkopen. Deze handel vernietigde vele oude samenlevingen. Aan het einde van de 19de eeuw zijn de Europeanen tot het binnenste van Afrika doorgedrongen en hebben in 20 jaar het continent onderling verdeeld. Tot 1950 bleef Afrika onder Europees gezag. Vanaf dan beginnen velen hun zelfstandigheid terug te winnen. Nu zijn alle Afrikaanse landen onafhankelijk.

Fauna en flora

In Afrika leven veel verschillende wilde dieren. Het jachtluipaard, 's werelds snelste hardloper, rent er tussen de struiken achter zijn prooi aan. De reusachtige Nijlkrokodil ligt in de Nijl op de loer. Grote kuddes gnoes, zebra's en buffels trekken over de grasvlakten. Zo ook doen de olifant en de struisvogel. In de regenwouden van Midden-Afrika leven gorilla's en chimpansees. In de Kalahariwoestijn, die tot het droogste gebied ter wereld gerekend wordt, zoekt de zandskink beschutting in de schaduw. Maar deze wereld is in gevaar. Als de mens doorgaat met de ontginning van de Afrikaanse wildernis, zal er voor deze dieren geen plaats meer zijn.

De giraffe
De giraffe is het langste dier op aarde. Een volwassen mannetje haalt gemakkelijk 5 m. Met zijn lange poten en hals kan hij beter dan welk dier ook de blaadjes hoog uit de bomen halen. Zijn lange staart met de ruwe haarkwast is een uitstekende vliegenmepper.

De hyena
Deze jager en aaseter gaat 's nachts op jacht en eet alles wat hij te pakken krijgt: geiten en andere zoogdieren, vogels, slangen, vruchten en prooiresten van andere dieren. Hoewel de hyena op een hond lijkt is hij er helemaal geen familie van.

De meerkat
De meerkat voedt zich met insecten, hagedissen en andere kleine dieren. Als het voedsel schaars wordt, verhuist hij naar een ander gebied. Meerkatten leven in groepen en graven holen waar ze schuilen en jongen grootbrengen.

Het nijlpaard
Een volwassen nijlpaard weegt soms meer dan 2,7 ton en is daarmee één van de zwaarste landdieren. Overdag wentelt het nijlpaard zich in de modder of neemt een bad in de rivier. Dan zijn alleen zijn ogen, oren en neusgaten zichtbaar.'s Nachts komt hij aan land en eet van het gras langs de oever.

De Sahara

De Sahara is de grootste woestijn van de wereld. Ze bevindt zich in Noord-Afrika en strekt zich uit van de Westelijke Sahara aan de Atlantische Oceaan tot aan Egypte aan de Rode Zee. Aan de noordzijde wordt zij begrensd door de Middellandse Zee en het Atlasgebergte. De zuidzijde wordt gevormd door de Sahel, een gebied dat enigszins begroeid is. De oppervlakte van de Sahara is zo'n 9 miljoen vierkante kilometer. De naam 'Sahara' is afgeleid van het Arabische woord 'sahra', dat gewoon 'woestijn' in algemene zin betekent. De rode markering op de bijgaande kaart geeft slechts zeer globaal aan, waar de Sahara zich bevindt, en is dus zeker niet nauwkeurig wat dit betreft!

Saharastof is stof van zandstormen uit de Sahara dat via de atmosfeer tot aan België en Nederland of zelfs noordelijker kan komen en dat met de regen op aarde neerkomt. Een land is genoemd naar de Sahara, namelijk de Westelijke Sahara, dat in het uiterste westen van deze woestijn ligt, en lange tijd Spaanse Sahara heette. De strook net ten zuiden van de Sahara wordt de Sahel genoemd, en de landen waarin deze woestijn ligt,de Sahel-landen.

Oog in sahara - de Richat Structuur in Mauritania bron: NASA

Sahara stof ( Nasa )

De Sahara omvat, geheel of deels:

Marokko, Westelijke Sahara, Mauritanië, Mali, Niger, Algerije, Tunesië, Libië, Tsjaad, Egypte, Sudan

Klimaat, landschap en geologie

De Sahara is zeer droog en de gemiddelde neerslag bedraagt minder dan 100mm per jaar. Niet de hele Sahara bestaat uit de kenmerkende duinen, ook komen veel gebieden met steenwoestijn voor. Op verschillende plekken komen oases voor in de woestijn, plaatsen waar drinkwater aan of nabij de oppervlakte liggen. Middenin de woestijn ligt het Tsjaadmeer, het grootste zoetwatermeer van de Sahara.

Grondstoffen

In Algerije, Libië en Tsjaad wordt veel olie en gas gewonnen. In Marokko en de Westelijke Sahara wordt fosfaat gewonnen.

Kenia of Kenya

officieel: Jamhuri ya Kenya; Engels: Republic of Kenya, is een presidentiële republiek in Oost-Afrika en lid van het Gemenebest van Naties. Kenia behoort samen met Djibouti, Eritrea, Ethiopië, Soedan en Somalië tot de 'Hoorn van Afrika'. Kenia ligt op de evenaar, heeft een oppervlakte van 582.646 km2 en is daarmee 14x zo groot als Nederland. Binnenwateren als rivieren en meren nemen 11.230 km2 in beslag. Kenia grenst in het noorden aan Ethiopië (830 km) en Sudan (232 km), in het oosten aan Somalië (682 km) en de Indische Oceaan, in het westen aan Uganda (933 km) en het Victoriameer en in het zuiden aan Tanzania (769 km). Voor de hier en daar ingesneden kust liggen een serie koraalriffen en een aantal eilandjes, o.a. de Lama-archipel en Mandu. Van de tot 200 km brede en tot 150 m hoge kuststrook loopt het land langzaam op naar een parallel hieraan gelegen, 150 tot 300 meter hoog plateaugebied. In het noorden en noordwesten gaat dit over in een gebied met hoogvlakten van 300 tot 1500 meter, behorend tot het Oost-Afrikaanse plateau, die in het zuidwesten overgaan in de Kenya Highlands, 1500 tot 3000 m hoog.
De Highlands worden in noord-zuidelijke richting doorsneden door de Oost- Afrikaanse Slenk, wat een zijtak is van de van noord naar zuid lopende Grote Afrikaanse Slenk of Great Rift Valley, die 600 tot 900 m lager ligt dan het omringende gebied en door hoge vulkanen wordt geflankeerd. De slenk is 48 tot 64 kilometer breed. Nabij het Naivasha-meer ligt de slenk ca. 2000 meter boven zeeniveau. Hier vinden we ook de op een na hoogste berg van Afrika, de Mount Kenya (5199 meter). Dit gebied is het vruchtbaarste van het land en de lager gelegen delen van de bergen worden intensief gebruikt voor de landbouw. In deze slenk liggen een aantal meren, waaronder het grotendeels op grondgebied van Kenia liggende Rudolfmeer, het Nakuru-meer, het Naivasha-meer en het Magadi- meer. Het Victoriameer, waarvan alleen het oostelijke uiteinde op grondgebied van Kenia ligt, ligt tussen de twee slenken in. In de buurt van het Victoriameer ligt ook de op een na hoogste berg van Kenia, de Mount Elgon (4321 meter). De Grote Afrikaanse Slenk loopt van het Midden-Oosten tot aan Malawi en is meer dan 5000 kilometer lang.

Tanzania

officieel in het Swahili: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania = Verenigde Republiek van Tanzania) is een republiek in Oost-Afrika en bestaat uit het vroegere Tanganyika en de eilanden Zanzibar (of Unguja) en Pemba.
Tanzania grenst in het noorden aan Kenia (769 km) en Uganda (396 km), in het zuiden aan Mozambique (756 km), Malawi (475 km) en Zambia (338 km) en in het westen aan de Democratische Republiek Congo (459 km), Rwanda (217 km) en Burundi (451 km). Tanzania grenst in het oosten in zijn geheel aan de Indische Oceaan en ook de andere grenzen bestaan voor een groot deel uit water: in het westen Lake Tanganyika, in het noordwesten Lake Victoria en in het zuidwesten Lake Malawi, terwijl de grens met Mozambique gevormd wordt door de rivier de Rovuma. De totale oppervlakte van Tanzania bedraagt 945.087 km2 en daarmee is Tanzania ongeveer 22,5 keer zo groot als Nederland of net zo groot als Frankrijk, Duitsland en België samen. Het is tevens het grootste land van Oost-Afrika. De grootste noord-zuid afstand (Moshi-Songea) bedraagt meer dan 1300 kilometer, de grootste oost-west afstand (Dar es Salaam-Kigoma) bedraagt meer dan 1600 kilometer.

Het vasteland van Tanzania heeft een zeer gevarieerd landschap. Zeer bepalend is de Grote Afrikaanse Slenk of Great Rift Valley, die ontstaat in Turkije en via de Dode en de Rode Zee naar Ethiopië loopt en zich splitst in een oostelijk en westelijk gedeelte. De westelijke arm van de slenk komt via Uganda naar Tanzania; de oostelijke arm komt via Kenia Tanzania binnen. Nadat de armen van de slenk Tanzania verlaten komen ze weer samen in Malawi en eindigen voor de kust van Mozambique. De totale lengte van de Great Rift Valley bedraagt meer dan 9700 kilometer.
Als gevolg van het ontstaan van de Great Rift valley ontstonden er ook verschillende grote meren, waaronder Lake Natron, Lake Manyara en Lake Tanganyika, waar op 1430 meter diepte het laagste punt van Afrika te vinden is.

Tanzania kent vele grote en kleine rivieren, die echter geen van allen bevaarbaar zijn. Een aantal rivieren watert af op zoutmeren; de Pangani, Ruvu, Rufiji en Rovuma monden uit in de Indische Oceaan; de Kagera in de Middellandse Zee en de Malagarasi in de Atlantische Oceaan. Door de vele rivieren en meren heeft Tanzania meer oppervlaktewater dan welk land ook op het continent Afrika.

Door het aanwezige vulkanisme is op de grens met Kenia Afrika’s hoogste berg, de vulkaan Kilimanjaro (5895 meter) ontstaan. Tanzania telt nog één werkende (strato)vulkaan in het noorden bij Lake Natron: de Ol Doinyo Lengai of ‘Berg van God’. De berg is 2890 meter hoog met uitbarstingen in 1917, 1926, 1940 en 1966-67 en de krater vult zich sinds 1983 met lava.
Tanzania kent verder een vrij smalle kuststrook en een vlak tot licht heuvelachtig centraal plateau met een gemiddelde hoogte van 1200 meter. Het overheersende landschap in Tanzania is de savanne (o.a. in het Serengeti-natuurreservaat); een landschap met vooral grasland en hier en daar een boom. Verder bestaat het landschap uit steppe en tropisch bos.

Lake Victoria

(oorspronkelijke naam: Nyanza)

De oppervlakte van het grootste meer van Afrika bedraagt 69.484 km2, en het meer is daarmee ongeveer net zo groot als Nederland en België samen. De maximale noord-zuidlengte is 337 km; de maximale oost-westbreedte 240 km. De totale kustlijn bedraagt 3220 km en het meer wordt omgeven door Kenia, Uganda, en Tanzania. Het meer ligt meer dan 1100 meter boven zeeniveau en is maximaal 81 meter diep. Lake Victoria is een belangrijke bron voor de Nijl en wordt zelf gevoed door regenwater en door drie grote rivieren: de Kagera, de Katonga en de Mara. In het meer liggen tientallen eilanden, waarvan Ukerewe het grootste is. Aan het meer liggen enkele belangrijke havenplaatsen: Mwanza, Bukoba en Musoma. Lake Victoria is het op een na grootste zoetwatermeer ter wereld, na het Titicacameer op de grens van Bolivia en Peru in Zuid-Amerika.

Kilimanjaro

De Kilimanjaro, de hoogste berg van het continent Afrika, heeft eigenlijk drie toppen, waarvan de Kibo met 5895 meter de hoogste is. De Mawenzi is 5149 meter hoog en de Shira ‘maar’ 3962 meter. De drie toppen zijn eigenlijk drie vulkanen, waarvan de laatste erupties dateren van 100.000 jaar geleden. De krater van de Kibo is 200 meter diep en bevat nog actieve fumarolen (= damp- en gasbron in een vulkaan). Op 6 oktober 1889 werd de Kilimanjaro voor het eerst bedwongen door de Duitse bergbeklimmers Hans Meyer en Ludwig Purtscheller. De hellingen van de Kilimanjaro zijn zeer vruchtbaar en tot 1400 meter groeien er vele gewassen. De laagste delen van de berg bestaan uit savanne, vanaf 1800 meter is er dichtbegroeid bos. Boven de 3000 meter, de vorstgrens, groeit niet veel meer. De top bestaat uit sneeuw en ijs. De Chagga-stam bevolkt al sinds vele eeuwen de hellingen van de Kilimanjaro. Het Kilimanjaro National Park beslaat een gebied van 760 km2.

Ngorongoro-krater

De Ngorongoro-krater is de grootste nog intacte caldeira (= door instorting gevormde trechtervormige krater in een vulkaan) ter wereld, met een doorsnede van ca. 18 kilometer, een oppervlakte van 260 km2 en een kraterwand die maximaal meer dan 600 meter hoog is.
De krater wordt bewoond door ca. 40.000 Maasai, die 200 jaar geleden de Mbulu en Datoga verdreven. In 1951 werd het gebied van de krater ingelijfd bij het Serengeti National Park en vanaf 1978 verklaarde UNESCO de krater tot werelderfgoed van de mensheid.
De krater ligt in het Ngorongoro-reservaat (Nogorongoro Game Reserve) en er leven naar schatting 30.000 dieren in de krater. Daarmee is dit een van de dichtstbevolkte wildgebieden ter wereld.

Tanzania bevindt zich geheel in de tropische klimaatzone; meer dan • van het land heeft een gemiddelde jaartemperatuur van boven 20 °C. In het bergland komt nachtvorst echter regelmatig voor. Het neerslagpatroon staat onder invloed van de heersende moessonwinden. Een groot deel van het land heeft twee regentijden: oktober/november (de zgn. kleine regens) en maart/mei (de grote regens). De neerslag is sterk variabel en onregelmatig gespreid over het land; vooral in het centrale deel regent het veelal onvoldoende voor een betrouwbare landbouw.