Ansie's Website

Welkom op het heksenkasteel

Weet je hoe een heks eruit ziet?

Een heks is bijna altijd een lelijke, oude vrouw. Ze heeft lang zwart of grijs haar. Ongekamd natuurlijk. Ze is heel mager en ze loopt krom. Haar kin is puntig en er zit een wrat op haar neus. Met haar rode ogen kan ze niet goed zien. Een heks draagt zwarte, versleten kleren en ze heeft een punthoed op. Er is altijd een zwarte kat bij de heks in de buurt. Die kat heeft lichtgevende ogen. Anders is het geen heksenkat. Ook uilen, padden en vleermuizen zijn graag bij haar . Dat vonden de mensen vroeger enge dieren. Onder haar mantel draagt de heks een riem. Daar hangt een mes aan. Het mes snijdt aan twee kanten. Aan de riem hangen ook zakjes met kruiden, botten en flesjes met toverdrank. Een heks reist nooit op een paard of in een koets. Zij vliegt door de lucht op een bezemsteel. En als ze thuis is, maakt zij toverdranken in een grote ketel. Die hangt boven het vuur. In het huis staan de planken en kasten vol met allerlei geheimzinnige dingen. Je ziet er tussen de spinnenwebben grote stapels toverboeken. En er staan wel honderd potjes en flesjes met gebrande drakenstaart, giftige paddestoelen, doodskopkruid en berenklauw. Wat een griezel is die heks!

Zo kregen heksen een slechte naam

Heksen zijn niet altijd slecht geweest. Het woord 'heks' betekende lang geleden: oude, wijze vrouw. In elke streek woonde wel zo' n oude, wijze vrouw. Ze wist veel meer over de natuur dan andere mensen. Vaak woonde een heks in de buurt van een bos. Daar zocht ze naar bessen, kruiden of paddestoelen. Ze wist dat sommige planten zieke mensen konden genezen. Als mensen ziek waren, ging en ze naar de heks toe. Die maakte dan een kruidendrankje of een zalfje. Zo hielp ze de mensen. In die tijd was 'heks' dus een heel gewoon woord. Een heks was een oude, wijze vrouw. Later veranderde dat. Er was soms veel honger, armoede en oorlog. Of er heerste een vreselijke ziekte. Een ziekte waar niemand iets aan kon doen. Mensen wilden iemand de schuld geven van die narigheid. Ze geloofden dat er een duivel was, een boze geest. En ze dachten dat er mensen waren die de duivel hielpen. Mensen die dingen wisten, die gewone mensen niet wisten. Steeds vaker kregen die oude, wijze vrouwen de schuld. En zo kwam de boze heks in de wereld.

De heksenjacht

Wat er toen gebeurde, is heel droevig. Eerst waren maar een paar vrouwen heksen. Maar al snel kon iedereen een heks zijn. Als de buurman ziek was, had iemand hem betoverd. Als een koe te weinig melk gaf, was de buurvrouw misschien wel een heks. Als het weken lang niet regende, kreeg een oude vrouw uit de buurt de schuld. Want zij had kort geleden een zwarte kat geaaid. Als je dacht dat iemand een heks was ging je naar de rechter. Om het hem te vertellen. Die liet de vrouw dan ophalen. Hij vroeg haar of ze een heks was. Natuurlijk zei ze nee. En dan begon de ellende pas echt. De beul kwam erbij. Hij martelde de vrouw. Net zolang tot ze toegaf dat ze een heks was. En dan werd ze verbrand op de brandstapel. Want men dacht dat een heks haar boze toverkracht pas verloor, als ze verbrand werd.

De Heksenwaag

Die heksenjacht heeft wel tweehonderd jaar geduurd. Er zijn duizenden vrouwen, mannen en zelfs kinderen verbrand. De rechters bedachten allerlei proeven, om te bewijzen dat iemand een heks was. Zo werd gebruik gemaakt van een heksenwaag. Dat was een grote weegschaal, waarop mensen gewogen konden worden. Men geloofde dat een heks op een bezem kon vliegen. Dus dacht men dat een heks wel heel licht moest zijn. Daarom werden de beschuldigde mensen gewogen. Zo'n heksenwaag stond in Oudewater. De beschuldigde werd in haar hemd gewogen. Als ze minder dan vijftig kilo woog, was ze een heks. Maar als ze meer dan vijftig kilo woog, was ze geen heks. Voor zes gulden en tien stuivers kreeg ze dan een brief, waarin stond dat ze geen heks was... In Oudewater is nooit iemand te licht geweest! Je kunt je daar trouwens nog steeds laten wegen. Voor de grap natuurlijk. Want heksen bestaan niet. En zulke heksenproeven zijn onzin.

De waterproef

Heksen werden verbrand. Heksen waren vrouwen die ervan beschuldigd werden dat de contact hadden met de duivel. Daardoor zouden ze beschikken over duivelse krachten, waarmee ze mens en dier konden betoveren of schade toebrengen. Op hen paste men vaak de zogenaamde waterproef toe. De ongelukkige vrouw werd met de linker duim aan het rechterbeen gebonden en zo in het water gegooid. Bleef ze drijven, dan werd ze schuldig bevonden en ter dood veroordeeld. Men noemde dit een godsoordeel. God zou aanwijzen wie schuldig en wie onschuldig was.

Heksenweetjes

- Een zwarte kat met lichtgevende ogen is een betoverde heks. Ze was een goede heks,maar ze raakte haar macht kwijt en werd een zwarte kat.

- Een mannelijke heks is een tovenaar. Vreemd genoeg zijn tovenaars even vaak goed als slecht.

- Iedere heks heeft een plekje waar ze niets voelt. Dit kan een wrat, een litteken of een grote sproet zijn.

- Een lelijke, oude heks kan zich veranderen in een mooi, jong meisje. Maar de betovering duurt maar even; helaas wel lang genoeg om iemand in de val te lokken.

- Heksen eten nooit zout! Zout is het teken van de wijsheid. Met een zakje zout onder je kleren ben je veilig voor heksen.

- Een heks mag nooit haar spiegelbeeld zien. Dan verliest ze haar toverkracht. Daarom hadden lampen vroeger vaak een heksenbol. Dat is een koperen bol, onder aan de lamp. In die glimmende bol werd de hele kamer weerspiegeld. Zo hield men de heksen buiten de deur.

- Een heks vliegt het liefst bij volle maan. Bij volle maan is haar kracht het grootst.

Heksenliedje

Heks, lelijke heks, lelijke toverheks,

Wat ga je nu weer toveren,

zeker weer iets geks?

Heks, lelijke heks, lelijke toverheks,

wat ga je nu weer doen,

een heel vies drankje brouwen

en dat is zeker groen.

Roerend in je pannetjes,

tussen paddestoel en kruid,

Ja o maak jij je plannetjes,

en krijs je je spreuken luid,

en worden wij betoverd dan.

Misschien worden we geesten,

en komen bij jou feesten.

Hi,ha lelijke heks.

staat je prut al klaar.

Hi ha heks ,

je moet niet zeuren nu,

het brouwsel moet nu klaar.

Heks heks lelijke heks,

ga je vuurtje stoken,

en in je pannetjes koken,

Maak en goede medicijn,

tegen griep en pijn,

dan verander je

heel misschien

uiteindelijk van lieverlee,

ooit wel in een goede Fee.

Heks heks,lelijke heks,

dan ben ik wel tevree.

Magische Planten & Kruiden

* Amandelen: Zorg ervoor dat u altijd een paar amandelen in uw zak hebt,

ze trekken geld aan. Op dagen dat geld schaars is, moet u een paar amandel-

bladeren met wierook branden en, hoewel u ervoor zult moeten werken, zult

u de dag beëindigen met geld in uw handen.

* Anijszaad: Als u het brandt met een beetje wierook, zult u zich positiever

voelen. Als u er een beetje van in een blauwe zak aan uw voordeur legt, zal

het positieve vibraties bezorgen aan iedereen die in uw huis woont of er op

bezoek komt.

* Appel: Bewaar een droge appel in uw huis en u zal altijd vrede kennen.

* Avocado: Een avocado in huis kweken zal geluk en creativiteit brengen.

* Basilicum: Als u een beetje basilicum in een pot dicht bij uw keukenvenster-

bank kweekt, zal het u beschermen tegen kwade en negatieve gedachten.

* Dille: Drink het als thee, of u kunt een paar bladeren in uw zak steken: u

zult u aantrekkelijker voelen en klaar om iemand te ontmoeten.

* Eucalyptus: Als iemand in uw gezin heel ziek is, brandt u een beetje

eucalyptus en een oranje kaars bij een foto van de betrokken persoon.

* Kamfer: Als u veel ruzie maakt in uw huishouden, brand dan een beetje

kamfer met een beetje wierook. Zorg er wel voor dat u de kamer verlaat en de

deur achter u sluit, omdat de dampen tamelijk gevaarlijk zijn en kamfer alleen

gebruikt mag worden als u heel voorzichtig bent.

* Kaneel: Om nieuwe vrienden en geluk thuis te verwelkomen, brandt u een

beetje kaneel, samen met drie groene en vier roze kaarsen.

* Komkommer: Als u echt blut bent, en veel negativiteit rond u voelt, snijdt u

een komkommer in de lengte, pelt u hem en legt u hem te drogen op een bord.

* Kool: Als u zich depressief voelt zonder aanwijsbare reden, brand dan een

droog koolblad met een beetje wierook en een vaalblauwe kaars: u zult zich

opgewekt voelen.

* Koriander: Als u echt iets heel graag wilt, brandt u een beetje koriander

tweemaal per week en u zult krijgen wat u wilt.

* Kruidnagel: Als u zich met iemand wilt verzoenen, brand dan wat kruidnagel

met een beetje wierook en uw woede zal verdwijnen.

* Limoen: Als u teveel gedronken hebt en het voelt, masseer dan uw voeten

met een halve limoen. Droog uw voeten niet, maar laat het er de hele nacht

op, en u zult zich beter voelen.

* Peterselie: Dit is een heel sterk afrodisiacum - u kunt er elke dag wat van eten.

* Roos: Als iemand van wie u heel veel hield, pas gestorven is, houd dan een

roze roos bij een foto van de overledene en brand er een wierookstokje met een

paar blaadjes omheen. Uw gebeden zullen verhoord worden.

* Rozemarijn: Besprenkel uw beddenlaken met een paar druppels rozemarijn om

een vredevolle nachtrust en mooie dromen te hebben.

* Tijm: Brand één of twee blaadjes met een beetje mannawierook en geld zal

heel snel uw huis binnenrollen.

Heksen van nu

Heksen van nu zijn mannen en vrouwen die veel geleerd hebben over kruiden en planten. Met die kennis willen ze mensen helpen die ziek zijn of andere problemen hebben. Iedere heks maakt zijn eigen brouwsels. Bijvoorbeeld tegen maag- en darmklachten, huidproblemen of om beter te kunnen slapen. Heksen verzamelen en verkopen vaak ook stenen. Die stenen hebben volgens hen een geneeskrachtige werking. Iedereen kan heks worden, maar je moet wel 18 jaar zijn voor je aan de opleiding kunt beginnen. Die opleiding duurt een jaar en een dag.

Wel of geen heks

Het was niet makkelijk om erachter te komen of iemand een heks was of niet. De duivel was slim, dus heksen zagen eruit als gewone mensen. Je buurman of je buurvrouw kon gemakkelijk een heks zijn zonder dat je het wist. Maar als je goed keek dan moest je er toch wel achter kunnen komen. Heksen kregen namelijk een merkteken van de duivel mee, bijvoorbeeld een wrat of een litteken. Als je daar in prikte met een naald dan voelde de heks niets en het ging ook niet bloeden.

Einde heksenvervolging

In de loop van de 16e eeuw nam de tegenstand tegen de vervolgingen van heksen toe. Nederland was het eerste land waar de vervolgingen op hielden. In 1597 werd de laatste heks in de Noordelijke Nederlanden verbrand. In Europa werd pas in 1782 de laatste heks verbrand.

Feiten op een rij

In de Middeleeuwen en in de Gouden Eeuw waren er veel heksen, dacht men.

Heksen waren vaak oude mannen en vrouwen die zich anders gedroegen dan anderen.

Als er dingen verkeerd gingen, bijvoorbeeld een mislukte oogst, dan kreeg een heks daar de schuld van.

Heksenproeven werden gedaan om erachter te komen of iemand een heks was of niet.

Er bestonden verschillende proeven: de prikproef, de waterproef en de weegproef.

In Oudewater staat de Heksenwaag. Daar werden heksen eerlijk gewogen en kregen ze een officieel papier waarop stond dat ze geen heks waren.

In Nederland kwam er aan het einde van de 16e eeuw een einde aan de heksenproeven. In de rest van Europa pas aan het einde van de 18e eeuw.

Wist je dat?

Het boek ´de Heksenhamer´ beschrijft heel precies wat heksen waren, wat voor gevaarlijks ze deden, welke proeven ze moesten ondergaan en hoe ze uiteindelijk veroordeeld moesten worden.

80% van de gedode heksen waren vrouwen. Volgens het boek ´de Heksenhamer´ kwam dat omdat de vrouw van nature slecht was.

Er zijn nu ook nog mensen die zich heks noemen. Het zijn vaak vrouwen en mannen die veel geleerd hebben over de werking van planten en kruiden. Zij willen ´goed doen´.

Veertig jaar geleden is er onderzocht hoe heksen zouden hebben kunnen vliegen. De theorie luidt dat de heksen zich helemaal insmeerden met een bepaalde zalf. Dan vielen ze als een blok in slaap. Daarna waren ze ervan overtuigd dat ze hadden gevlogen. Nu noemen we dit verdovende middelen.

Heksen van nu hebben ook bepaalde feestdagen. Op 21 september vieren ze bijvoorbeeld het zonnefeest en op 31 oktober het heksennieuwjaar.

Er bestaan zogenaamde heksenwetten. Eén daarvan is: alles wat je doet, krijg je driemaal terug.