Koriander - Coriandrum sativum

 

Wetenswaardigheden over de plant
Koriander is een van de oudste keukenkruiden door de mens gebruikt, het stond reeds vermeld in de Bijbel (het is één van de bittere kruiden die gebruikt werden bij de rituelen van het Joodse paasfeest). Ook in de Egyptische piramides vinden we sporen terug, de Romeinen op hun beurt gebruiken koriander gemengd in azijn om hun vlees in te strijken dit om bederf te voorkomen. Onderzoeken tonen inderdaad aan dat de plant schimmelwerend en bacteriedodend is. Het plantje is uit het Midden Oosten door de Romeinen meegebracht naar onze streken.
Koriander is familie van de schermbloemige, het wordt ongeveer 60 cm hoog (is wel kwetsbaar!). Het is een éénjarig kruid, met witte tot roze bloemschermen, deze laatste geven het zaad. Het blad doet ons denken aan kleine selderblaadjes . De zaadjes zijn ongeveer even groot als peperbolletjes waar ze dan ook op gelijken. Men maakt veel gebruikt van dit keukenkruid in de Indiase, Griekse en Thaise keuken. Vooral de zaden worden gebruikt, deze geven een aangename aromatische smaak aan onze gerechten. De geur van de plant zelf is niet zo aangenaam, vandaar dat men koriander soms “wantsenkruid” noemt (de reuk doet denken aan wantsen: deze kleine insecten verspreiden bij aanraking dezelfde geur).
 

Gebruik in de keuken
Het blad wordt gebruikt in stoofschotels, kipgerechten, salades en sauzen. Vooral in de Oosterse en Zuid-Amerikaanse keuken maakt men er gretig gebruik van. Men dient het blad steeds vers te gebruiken want éénmaal gedroogd verliest het zijn aroma. Invriezen kan maar ten koste van de mooie groene kleur. De zaden die men zelf kan oogsten maar die ook te koop zijn, hebben een licht pikant, anijsachtig aroma en worden het meest gebruikt. Denken we hierbij aan ingemaakte augurken op azijn, in wildpasteien, koekjes (o.a. speculooskoeken), zelf in kaas. Ook gemalen is koriander een belangrijk ingrediënt van de curiemengeling “garammasala”, dat we zeker terugvinden in de Indische keuken.
Kennen jullie “Champignon à la Grecque”? Wel er zit koriander in! Een gekend Grieks varkensgerecht “Afelia” is eveneens met koriander gekruid.

Een receptideetje:


Champignons met koriander

 

Wat hebben we nodig (voor 2 personen)?
· 500 gr. witte champignons
· 2 eetlepels olijf- of zonnebloemolie
· 2 eetlepels korianderzaad
· 1 teentje knoflook
· 2 eetlepels tomatenpuree
· 300 ml droge witte wijn
· zout – peper
· korianderblad (versiering van het bord)

 

Bereiding:
Maak de champignons schoon en snijd ze in stukken. Doe de olie, wijn, knoflook en koriander zaden in een pan en breng het geheel aan de kook. Doe het deksel op de pan en laat 5 minuten sudderen. Voeg de champignons en de tomatenpuree toe. Laat dit alles 5 minuten doorkoken tot de champignons gaar zijn. Haal deze laatste uit de pan en leg ze even terzijde, kook de vloeistof nog wat langer door (5 minuten ongeveer), zodat het mengsel voor een stuk verdampt is. Giet het daarna over de champignons, laten afkoelen, daarna versieren met korianderblad.
Weer een overheerlijk gerechtje dat we perfect op voorhand kunnen klaarmaken en op een warme zomeravond zeker van pas komt (hopelijk valt het weer mee). Misschien zelfs een origineel ideetje voor bij de barbecue?

Geneeskrachtige eigenschappen
Koriander bevordert de eetlust en is op velerlei manieren nuttig voor onze spijsvertering, het voorkomt een opgeblazen gevoel en vermindert branderigheid van de maag. Het werkt ook vochtafdrijvend. Dit keukenkruid is een prima hulpmiddeltje voor ons geheugen (misschien een leuke tip voor onze jeugd, nu in volle examenperiode). Bij verkoudheid , griep of in een periode van stress kan koriander verlichten. De geplette zaadjes werken als kompres goed in op pijnlijke gewrichten, en zijn ook een hulpmiddel bij aambeien.

 

 

 

 

 

 

Laurier, Laurus nobilis

 

Wetenswaardigheden over de plant

Laurier is afkomstig uit het Midden Oosten rondom het gebied van de Eufraat en de Tigris (momenteel Iran en Irak).

De Grieken brachten het, tijdens hun veroveringstochten, van het Perzische rijk naar het Griekse vaste land mee. De laurier was voor hen het symbool van wijsheid en glorie. Tijdens hun olympische spelen kregen de winnaars een krans gemaakt van lauriertakken als geschenk en teken van hun overwinning (lauwerenkrans)

Later werd de laurier verspreid via de landen rond de Middellandse Zee en ten tijde van het Romeinse keizerrijk werden keizers en zegevierende veldheren gekroond met een laurierkrans.

In de 17°eeuw heeft de laurier hier zijn intrede gedaan en rondom de 19°eeuw begon men in de streek van Brugge met de teelt van deze plant, momenteel zijn er daar  nog veel laurierbedrijven.

 

Gebruik in de keuken
Laurier is een echte smaakmaker, in geen overdreven grote hoeveelheden, maar subtiel gebruikt geeft hij smaak aan wortel- en andere stampotten, zuurkool, stoofpotjes (Vlaamse karbonaden, konijn, ragout), ook in groentesoepen en rijstschotels is laurier niet weg te denken. Ook met visgerechten vormt hij een perfect geheel.

Laurier maakt ook deel uit van het “bouquet garni” (kruidentuiltje) = 2 takjes peterselie ,1 takje tijm en 1 laurierblad). Een laurierblad meekoken in melk als extra smaakmaker in cake en rijstpudding.

Laurierblaadjes kunnen zowel vers als gedroogd gebruikt worden. Gedroogde bladeren smaken minder bitter dan verse, verse zijn wel aromatischer. Ze mogen meekoken, hoe langer de blaadjes meekoken des te kruidiger de smaak. 

 

RECEPTIDEE:


Gepocheerde zalmfilets met laurier

 

Bestanddelen :

4   zalmfilets (vers of diepvries)

4  blaadjes laurier

1 takje tijm

sap van 1 citroen

peper, zout

glas droge, witte wijn

een theelepel viskruiden 

 

Bereiding:

Doe de zalmfilets in een kom samen met de laurierblaadjes, de tijm, kruid licht met zout en peper, doe er de viskruiden bij, overgiet alles met de wijn en laat zachtjes gaar worden (6 à 10 minuutjes). Neem de vis uit de pan en laat afkoelen. 

Besprenkel de visfilets met het citroensap en dien op met een lekkere coctailsaus.

 

Coctailsaus:  enkele eetlepels mayonaise met wat tomatenketchup, een geutje whisky, wat peper (liefst van de molen) goed onder elkaar mengen, eventueel nog een klein beetje room toevoegen.

LEKKER MET EEN STUKJE STOKBROOD EN EEN FRIS SLAATJE, OOK MET EEN AARDAPPEL IN DE SCHIL OF PETERSELIEAARDAPPELEN. 

 

Geneeskrachtige eigenschappen
Laurier werkt antiseptisch op de luchtwegen. Helpt bij griep, tandpijn en aften. Is vochtafdrijvend. Wekt de eetlust op en bevordert de spijsvertering. Geeft kracht en is opwekkend en mede daardoor een natuurlijk antidepressivum. Ook bij sinusitis, keelpijn, bronchitis brengt laurier verlichting, Futloos en vet haar spoelen met water -waarin men enkele blaadjes laurier aan de kook heeft gebracht- is een prima natuurlijk schoonheidsmiddel. De olie uit laurier gewonnen kan in de aromatherapie gebruikt worden bij de behandeling van spierpijn, zenuwpijn en verrekking. Met laurier kunnen we vele kanten uit, het lijkt me ook een speciaal geschenk : een prachtige laurierkrans of een grootse guirlande, het kan met een gerust hart geschonken worden, als de gelukkige ontvanger het niet weet te waarderen als versiering kan hij of zij het alsnog gebruiken in een of ander stoofpotje!

 

 

 

 

Lavas of maggikruid

 

Wetenswaardigheden over de plant

 

Lavas of maggikruid komt oorspronkelijk uit Zuid Europa en is momenteel verspreid over gans Europa en ook tot in Noord-Amerika. Tijdens het Romeinse keizerrijk stond lavas hoog aangeschreven in de Romeinse keuken.  Door de Romeinse kolonisatie in onze streken en via de vroeg middeleeuwse kloostertuinen  kreeg dit plantje een plaats in onze hedendaagse kruidentuin.

 

 ”Levare” die vrij vertaald “verlichten” betekent is afgeleid van de geslachtsnaam Levisticum.  De lavas (andere gebruikte naam: maggiplant) werkt inderdaad verlichtend bij ongemak veroorzaakt door een slechte spijsvertering.

Deze enorme  vaste plant kan tot 2 m uitgroeien maar sterft tijdens de winter bovengronds af. De sterk aromatische,  naar selder smakende plant, vertoont tijdens de bloei geelgroene schermbloemen (familie van de Schermbloemigen),  deze worden  druk bezocht door bijen. De blinkende donkergroene  bladeren lijken op selder (daarom soms  Franse, berg – of bastaardselder genoemd).

 

 

Gebruik in de keuken

In de keuken kan zowel  wortel,  stengel, blad als de zaden van lavas gebruikt worden

De verse bladeren geven een pittige smaak aan soep, saus, roereieren, spinazie, wortelen en aardappelen. Ook fijn versnippert geeft het aan salades een fijne aromatische en pittige smaak. Ook bij runds- en lamsvlees is lavas een smaakmaker, deze gerechten zijn bovendien beter verteerbaar. Vervang eens selder door lavas in mosselen…..  van een pittige smaak gesproken ! 

Bladeren mogen meegekookt worden zonder smaakverlies, liefst in vers (droog kan niet, invriezen kan nog net). Lavas is sterk aromatisch en wordt daarom met mate gebruikt.

Een echte delicatesse: de jonge scheuten stomen en opdienen met een Hollandse saus. Ook  gesuikerd zijn de scheuten lekker (dit kan ook met bladstelen van de Engelwortel).

Minder gekend: het gebruik van de bruine splitvruchtzaden, deze worden verwerkt in brood, cake, vlees en kaas. Een populaire likeur in het voormalige Oostblok is gemaakt op basis van lavaszaden en de gedroogde wortel ervan.

Voor mensen die een zoutloos dieet volgen kan lavas een smaakmaker zijn, evenals zuring kan lavas zout  in gerechten vervangen.

 

RECEPTIDEE

 

Wortelen met lavas : een geslaagde combinatie !

 

Ingrediënten voor 4 personen

 

2 koffielepels lavasbladeren

6 à 8 geraspte wortelen

2 geraspte appelen

250 g halfvolle yoghurt

2 koffielepels mayonaise

slablaadjes

1 ui (in ringen gesneden)

bieslook (naar smaak)

 

Bereidingswijze:

Meng de geraspte wortelen,  appelen, lavas (eerst zéér fijn hakken), mayonaise en yoghurt (kan vervangen worden door een geutje room) goed door elkaar samen met wat peper en zout (naar smaak) .

Versier bij het serveren  met de uienringen, bieslook en jonge lavasblaadjes.  

Originele rauwkostsalade bij de barbecue : fris, pittig,  niet duur en vooral  ……lekker !   

 

Geneeskrachtige eigenschappen

Lavas is niet alleen een gewaardeerd keukenkruid maar ook in de volksgeneeskunde en homeopathie komt het van pas. De aftreksels van de bladeren en de wortels werken maagversterkend en helpen bij buikkrampen en  een opgeblazen gevoel.

Lavasthee van de bladeren bevordert de spijsvertering, wekt de eetlust op en helpt bij het verzachten van de hoest.

Thee van de fijngesneden en  gedroogde wortels is dienstig tegen waterzucht en gezwollen voeten. Ook bij klachten aan de urinewegen kan lavas verlichtend en genezend werken en verhoogt het de urineafdrijving.

Een afkooksel van de bladeren wordt als natuurlijk deodorant in het badwater gedaan om ongewenste geuren te verdrijven  en de huid te zuiveren. Dit vinden we  reeds terug in een citaat van de Engelse plantkundige Thomas Hyll (1577) :  “This herbe for his sweete savoure is used in bathe”.

Vroeger gebruikte men  de holle stengels  om warme melk of een andere warme drank mee op te zuigen, de op deze manier vrijgekomen medicinale stoffen  verlichten en genezen keelpijn.

Lavas, ze zijn in onbruik geraakt.  De sublieme smaak, de genezende eigenschappen en toch nog het zwarte schaap in menige kruidenverzameling,   met een onstuitbare wederopmars kunnen we er onszelf maar beter en lichter bij voelen. Aan te raden!

 

 

 

 

 

Lievevrouwebedstro

 

Asperula odorata

Meimaand en Lievevrouwebedstro: een onafscheidelijk duo !

 

Ook zin om met een origineel aperitiefje uit de hoek te komen? Met Lievevrouwebedstro dat nu weelderig staat te bloeien zal het zeker lukken. De befaamde Maitrank heeft haar bestaan nl. aan Lievevrouwebedstro te danken. Terug in de tijd bij de Germaanse volkeren vinden we het drankje al terug, gemaakt in de maand mei werd het in overvloed gedronken. Zo dachten de Germanen hun lichaam opnieuw kracht te geven, dit een héél jaar lang.

Het Lievevrouwebedstro genoot ook faam als middel tegen boze geesten, zelfs tot in de wiegjes van baby’s werd het plantje gelegd om ze zo te behoeden voor tovenarij. In legendes werd zelfs gezegd dat het Lievevrouwebedstro als stro in de kribbe van het kindje Jezus lag.
De blaadjes en bloempjes worden ook gedroogd in kruidenkussentjes gebruikt omwille van de specifieke geur. Ze verdrijven insecten en geven ons linnengoed een aangename geur, deze is wel minder uitgesproken als bij lavendel.
Ook als weervoorspeller was dit kruid populair nl. wanneer er regen op komst was ging het veel sterker geuren, vooral in oma’s linnenkast was dit perfect waarneembaar.

 

MAITRANK
Wat hebben we nodig?
Een fles witte wijn (Moezel, Elzas)
Suiker
Citroen
Eventueel een glas cognac

Hoe bereiden we ons drankje?
De in bloei staande plant wordt afgesneden en gedroogd Een handvol van deze gedroogde plant wordt met de fles witte wijn overgoten, suiker toevoegen naar smaak. Dit mengsel één nacht laten rusten in een kelder of op een andere koele plaats. Daarna zeven en citroen toevoegen.
Wil men het aperitief wat pittiger dan kan men een geutje cognac toevoegen.

Opgelet: ijskoud opdienen.

Geneeskrachtige eigenschappen
In de kruidengeneeskunde was en is dit kruid zéér populair, bij bloedsomloopstoornissen en tegen trombose. Thee van Lievevrouwebedstro helpt bij maagpijn, tegen slapeloosheid en stress, dit door het kalmerende effect is het zelfs een uitstekend slaapmiddel. Verder is het bloedzuiverend en galafdrijvend, het kan zelfs helpen tegen voorjaarsmoeheid.
Lukt het niet om te stoppen met roken, probeer dan kruidentabak met als hoofdbestanddeel, Lievevrouwebedstro, een prima hulpmiddel.

Nog een kleine tip voor een originele uitstap
In Aarlen vinden eind mei – begin juni de Maitrank feesten plaats. Een mooie stoet met folkloristische dansen, samen met een inwijdingsplechtigheid bij het Broederschap van de Maitrank zorgen ervoor dat het aangenaam vertoeven is in deze stad. Uw smaakpapillen worden er uitstekend verwend met de befaamde Maitrank.

 

 

 


 

 

Mierikswortel - (Armoracia rusticana)

 

Wetenswaardigheden over de plant
Dit keukenkruid is in oorsprong een geneeskrachtige plant, waarschijnlijk afkomstig uit het oosten van Europa en werd in de vorige eeuwen gebruikt als smaakmaker in de Duitse en Deense keuken bij bereiding van vissausen. Later verspreidde dit scherpe, pikante keukenkruid zich naar het Britse eiland waar het onafscheidbaar verbonden is met rosbief. Tegenwoordig treft men geraspte mierikswortel aan in tal van culinaire gerechten.

 

Gebruik in de keuken
De geraspte wortel wordt zowel geroosterd als vers gebruikt in sausen bij rosbief, gerookte en vette vis. Samen met azijn en room bij kip of hardgekookte eieren is dit keukenkruid een welkome afwisseling. Op geraspte wijze kan mierikswortel verwerkt worden in rauwkost zoals in koolsla, roomkaas, mayonaise of als dressing bij avocadovulling.
Het jonge verse blad kan men gebruiken in salades en ook een broodje gerookte makreel is prima maatjes met dit blad, een ware lekkernij !

RECEPTIDEE
Een lekkere tip voor een leuk verrassingseffect op ons bord:
Avocado met mieriksworteldressing
Het kleureffect speelt de hoofdrol in dit gerecht maar ook onze smaakpapillen worden prima verwend.

 

Benodigdheden
* 1 verse mierikswortel
* 1 eetlepel boter
* 3 eetlepels broodkruimels
* 1 appel
* 1 koffielepel verse yoghurt
* wat citroensap
* peper en zout
* 1 theelepel fijngehakte verse kervel
* ½ theelepel verse dille
* ½ theelepel verse dragon
* 4 eetlepels slagroom
* 2 avocado’s, ontpit en gehalveerd

 

Bereiding

Rasp de mierikswortel. Smelt de boter en doe er de broodkruimels onder. Laat even sudderen en voeg dan de mierikswortel toe. Goed roeren en pan van het vuur halen. Rasp de appel in de pan, doe er de yoghurt bij, vervolgens citroensap, zout en peper (naar smaak, niet overdrijven !) en tot slot de zéér fijngehakte kruiden. Laat afkoelen in de koelkast. Meng daarna de room door het geheel, schep alles in de halve avocado's. Onmiddellijk daarna opdienen met gemengde sla en stokbrood of een krokante toast. Dit lichte recept is een prima afsluiter van een heerlijke zomerdag, zittend in de tuin, op het terras, of op een andere koele plaats, genietend van de ondergaande zon, misschien wel met een gekoeld roséwijntje in de buurt. Heerlijk!

Nog even vermelden dat mierikswortel goed accordeert met gerookte vis- en vleesgerechten.

Geneeskrachtige eigenschappen
Verse mierikswortel bevat veel mineralen en vitamines zoals magnesium, calcium, natrium en vitamine C. Als natuurlijk antibiotica is deze plant vermaard en helpt vooral bij infecties aan de luchtwegen bronchitis) maar ook bij ontstekingen op de urinewegen, koorts en bij gewrichtsontstekingen (artritis, jicht, …) kan het verlichting en genezing brengen. Uitwendig wordt de geraspte wortel gebruikt als kompres bij wondinfecties en artritis. Mierikswortel stimuleert de spijsvertering. Al meerdere malen heb ik mijn dierbaren en mezelf geholpen met het volgende receptje (bij hoest): rasp een mierikswortel goed fijn en doe er onmiddellijk rietsuiker bij, meng goed en laat het geheel een nachtje in de koelkast trekken. Pers de volgende dag het sap eruit met een neteldoek of zeef uit en doe het in een flesje, drink 3 maal daags een koffielepel van de zelfgemaakte siroop. Verlichting verzekerd! Ook de bio-kwekers onder ons komen aan hun trekken: mierikswortelaftreksel zou goed werken bij bewaarziekten van fruit en de plant in de onmiddellijke omgeving van aardappelen zou de beruchte aardappelplaag op afstand houden. Fijngesneden blad verwerkt in hondenvoer zou een wormafdrijvend effect hebben. In de cosmetica zou een aftreksel vermengd in melk een huidzuiverende lotion opleveren.

Iedereen kan meegenieten van de gaven die mierikswortel aanbrengt. Deze plant is zeker de moeite waard, kennis maken is niet meer loslaten !

 


 

 

 

 

oregano - Origanum vulgare

 

Wetenswaardigheden over oregano
 Geluk en voorspoed: een droom voor ieder van ons, de Grieken wisten al waar de klepel hing, want volgens hun mythologie zou de zoete en kruidige smaak van Oregano gemaakt zijn door de godin Aphrodite als symbool voor geluk en voorspoed. Oregano is afkomstig van de landen  rond het Middellands Zeegebied, in Griekenland en Italië is het kruid in overvloed terug te vinden in de vrije natuur.

Bruidsparen werden er getooid met slingers van Oregano, anderzijds werden ook de graven versierd met oreganoplanten, beiden rituelen als teken van vrede. Later ontdekte men ook de medicinale waarde van de plant en tenslotte kwam het terecht in onze keuken

 

Gebruik in de keuken
 Oregano wordt overvloedig gebruikt in de Griekse en Italiaanse keuken, maar ook bij ons is het een smaakmaker. Een  pizza zonder oregano is als een café zonder …… ? Oregano wordt bij ons ook wel eens “ palingkruid “genoemd, het wordt dan ook gebruikt in palinggerechten.

Oregano wordt gebruikt in tomatenschotels, bij gebraden groenten, aardappelgerechten en ook bij paddestoelgerechten.

In pastagerechten en  rijstschotels (zoals  risotto) is Oregano subliem. Het verbetert de smaak van eigerechten (omeletten), frittata en quiches. In marinades en bij de afwerking van gebraden of gestoofd rund - en varkensvlees, en bij gevogelte geeft Oregano een apart karakter aan het gerecht. Wilde marjolein maakt ook deel uit van het kruidenassortiment dat gebruikt wordt om “Eau des Carmes” te maken.

Daar Oregano nogal sterk smaakt is het aan te raden het met mate te gebruiken. Vers of  gedroogd behoudt het kruid een heerlijk aroma.

OPGELET! Oregano wordt niet meegekookt maar pas op het einde van de bereiding toegevoegd.

 

Receptidee: 

 

Geroosterde aardappelen met oregano!

 

Benodigdheden

5 grote aardappelen

5  lepels olijfolie

3 theelepels gedroogde oregano

zeezout

zwarte peper

 

Bereidingswijze:
Kook 6 grote aardappelen in een snelkookpan of in een stoomkoker en snij ze in vier gelijke stukken. Meng in een kom de olijfolie, de gedroogde oregano, het zeezout en de versgemalen zwarte peper. Bestrijk de gare aardappelen met dit mengsel en leg ze op een ingevette rooster, roosteren op 220°C in de oven. Haal ze uit de oven wanneer  ze knapperig en goudbruin zijn. Lekker bij de barbecue: knapperig, kruidig, pittig, niet duur   …… !   

 

Geneeskrachtige eigenschappen
Oregano is in oorsprong een medicinaal kruid dat bij Grieken en Romeinen in hoog aanzien stond, vooral om zijn ontsmettende en pijnstillende werking. Als thee kan men het gebruiken om verkoudheden te verlichten. Bij maag - en darmklachten biedt Oregano ook verlichting.

Uitwendig kan het gebruikt worden om wonden te helen .

In de aromatherapie wordt de olie, gewonnen uit het kruid, aangewend om zenuw - en spierpijnen te onderdrukken, maar ook hier waardeert men de antiseptische werking bij allerlei virale en bacteriologische infecties.

Oregano verlicht hoofdpijn en helpt ook bij menstruatiepijnen.

 

 

 

 

 

Peterselie - Petroselinum crispum

 

Wetenswaardigheden over de plant
Dit tweejarig, winterhard, maar als éénjarig gekweekt keukenkruid is van oorspong terug te vinden in het gebied rondom de Middellandse Zee en verspreidde zich in de tijd over gans Europa. Ten tijde van Karel de Grote was de bevolking verplicht dit kruid te kweken (omwille van het gunstig effect op de gezondheid). Peterselie is één van de meest gebruikte tuinkruiden, dit zowel als smaakversterker, maar nog populairder als schotelversiering of als afwerking van gerechten. Denken we hier ook even aan de gerechten « fines herbes », waarvan peterselie een essentieel bestanddeel is. Peterselie is echter veel meer dan decoratie . Het helpt ons bij de algemene werking van onze lichaamsfuncties. Hier komen we verder zeker op terug. De smaak van peterselie is verfijnd en hartig, echter niet zo overheersend als lavas en selder. In de zaden van peterselie zit een etherische olie die het giftig ‘apiol‘ bevat, deze olie wordt dus niet gebruikt in gerechten. Groot voordeel is dat peterselie het jaar rond vers kan geoogst worden. Het kruid is familie van de schermbloemigen, net zoals dille, koriander, wortel, selder enz… De plant wordt zo’n 20 cm groot.

OPGELET: tijdens het opschieten in bloemstengels verliest peterselie veel van zijn smaak!!!

 

Gebruik in de keuken
De bladeren en wortels worden gebruikt. Als smaakmaker pas vóór het opdienen toevoegen aan de gerechten. Niet meekoken want het aroma verdwijnt totaal. Bij meekoken in soepen geeft peterselie deze laatste een bittere smaak (dus vermijden!). Wortelpeterselie mag wel meegekookt worden. Peterselie staat op nummer één bij de versiering van onze koude schotels. Geeft onze aardappelen een feestelijke aanblik (fijngesnipperd er bovenop strooien), ook bij aardappelpuree, worteltjes en erwten, sauzen, vinaigrettes en ook in onze omelet “fines herbes” is peterselie een graag geziene gast. Ook onze soepen, vis, kip en zelfs onze kruidenboter komt hij verfijnen. Gefrituurde peterselie smaakt flets, evenals gekookte of gestoomde. Drogen kan ook maar met veel smaakverlies. Diepvriezen kan zeker, wel niet meer te gebruiken als schotelversiering.

Een kruidig receptideetje:


Gebakken kabeljauwfilet met peterselie

 

700 gr kabeljauwfilet
50 gr bakboter of olijfolie
2 eetlepels citroensap
2 grote eetlepels gehakte peterselie
1 ui
1 klontje hoeveboter
peper – zout - viskruiden
afwerking: wat citroen, een toefje peterselie

 

Bereiding

Wrijf de visfilet in met wat zout, peper en de viskruiden. Pel de ui en hak hem fijn. Nu kan men de filets bakken in de hete boter tot ze gaar zijn (bruin korstje). Halverwege de baktijd voegt men de ui toe en laat hem mee bakken. Wanneer de filets gaar zijn leggen we ze op ons bord, sprenkelen er wat citroensap over en bestrooien we ze rijkelijk met de gehakte peterselie, nu nog de gesmolten hoeveboter er overgieten en alles wordt één lekker geheel. De partjes citroen en het toefje peterselie als versiering maken ons gerecht bovendien feestelijk, laat het u smaken. TIP: Nu de krielaardappelen op komst zijn zullen ze wonderwel accorderen met onze vis.

 

Geneeskrachtige eigenschappen
In peterselie zitten vele vitamines, waaronder vitamine A en C en het bevat ook veel ijzer en kalk. Het kruid is bloedzuiverend, eetlustopwekkend en kalmerend. Helpt bij hoofdpijn en leverkwalen, ook nuttig bij nierstenen. Zelfs bij menstruatiepijn helpt peterselie. Het kruid heeft ook een heilzame werking bij vermoeide ogen (kompres). Bij insectenbeten kan men ook gekneusde bladeren inwrijven op de pijnlijke plekken (verzacht). Bent u wat verdrietig of somber, dan is peterselieolie een natuurlijke antidepressiva (5 à 6 druppels), deze peterselieolie laat men verdampen in de aromalamp, deze kan men bekomen in gespecialiseerde zaken, die de olie verwerken en verkopen. Kauwen op een peterselieblad helpt de knoflookgeur verdwijnen en geeft een frisse adem.

 

 

 

 

 

Rozemarijn - Rosemarinus officinalis

 

Wetenswaardigheden over de plant
“Koning winter” is op bezoek en heeft zijn best gedaan. Sneeuw, ijzel, koude, een witte Kerst. Misschien dromen enkelen van ons toch reeds weg bij het zien van de eerste zomerbrochures. Een van de vakantiestreken bij uitstek “De Provence” komt er uitgebreid aan bod. Met zijn prachtige lavendelvelden, veel zon en heerlijk geurende barbecues, waar we de geuren snuiven van lekkere kruiden, waaronder ook het kruid dat we vandaag in de kijker zetten: ROZEMARIJN. Een typische harssmaak en een heerlijk doordringend parfum zijn kenmerkend voor de plant.

 

Gebruik in de keuken
In de Mediterrane keuken is rozemarijn een hoofdrolspeler. Het wordt er vooral gebruikt om marinades, barbecues, soepen , bruine sausen en stoofschotels het aparte Provençaalse smaakje te geven. Vooral gegrild vlees (lam–, varkensvlees en wild) soepen smeken om rozemarijn. Ratatouille, tomaten- en auberginegerechten, maar ook in minder voor de hand liggende zoete gerechten zoals: jam en gebakjes houden veel van dit kruid.
Vers maar ook gedroogd of ingevroren behoud dit kruid zijn fijn aroma.

RECEPTIDEE
Voor de vegetariërs onder ons is het volgende gerecht een aanrader, maar ook vleeseters zullen het niet versmaden.

 

Vegetarische goulash
· 2 eetlepels rozemarijnolie
· 2 gesnipperde uien
· 1 eetlepel paprikapoeder
· 275 ml heet water met een theelepel tomatenpuree
· 400 gr tomaten, gepeld in vieren gesneden
· 2 takjes rozemarijn
· 1 dessertlepel bloem
· 225 gr bloemkool
· 225 gr nieuwe aardappelen in stukken
· 225 gr zomerwortelen in partjes
· ½ groene, fijngehakte paprika
· 150 ml room
· peper en zout

 

Bereiding:
Verhit de rozemarijnolie in een vuurvaste schotel en doe er de fijngehakte uien in. Voeg er drievierden van het paprikapoeder aan toe en laat alles 2 minuten sudderen. Doe er nu vervolgens het water, de tomaten, de takjes rozemarijn en de bloem bij en breng nu het geheel aan de kook en blijf roeren tot men een redelijk gladde massa bekomt. Voeg er alle groenten aan toe en doe een deksel op de schotel en zet die in een voorverwarmde oven van 190°C. Haal de schotel er na een 30 à 40 minuten uit en verwijder de takjes rozemarijn en roer er dan de zure room en de rest van het paprikapoeder door.
Een eerlijke en heerlijke bereiding als welkome variatie na de eerder zware maaltijden van de voorbije feesten, maar zeker niet minder lekker!

Geneeskrachtige eigenschappen
Rozemarijn kan helpen bij griep– en longaandoeningen (kan van pas komen bij de griepepidemie die ons land teistert!). Ook bij bloedarmoede, galblaasontsteking en kramp is Rozemarijn de redder in nood. Thee drinken van Rozemarijn kan helpen bij stress, migraine en depressie. Een uitstekend geneesmiddel bij een te lage bloeddruk, maar opgelet: niet aangewezen bij personen die een hoge bloeddruk hebben. Rozemarijn is het hoofdbestanddeel van het bekende “Hongaars water” dat indertijd (14 de eeuw) door de Koningin van Hongarije gebruikt werd als wondermiddel tegen ouderdomsverschijnselen (het recept werd haar aangereikt door monniken – damesbladen bestonden toen nog niet - en werkte uitermate efficiënt) dat het daarna verder geprofileerd werd als ‘de verjongingskuur’ bij uitstek.
Uitwendig, te koop als Rozemarijnolie in reformzaken, is het uitstekende middel om spier-, zenuw- en gewrichtspijn op een natuurlijke wijze te behandelen. Ook pijn veroorzaakt door kneuzingen kan erdoor verlicht worden.

 

 

 

 

Salie - Salvia officinalis

 

Wetenswaardigheden over de plant
Kennen jullie “de koningin” onder de geneeskrachtige planten ? Dat is Salie en weten jullie ook waarom dat zo is?
De Latijnse werkwoordsvorm voor Salie is “salvare” en vertaald is dat genezen, helen of zelfs redden, en Salie zelf betekent: “heil of redding”. Eeuwenlang werd Salie als een wonderplant beschouwd. Gaan we nu even een stukje terug in de tijd? Van origine was Salie terug te vinden rond de Middellandse Zee bij de Grieken en de Romeinen. De Romeinen brachten het mee naar onze streken. Het kruid was hoog in aanzien bij deze laatste eerder als geneeskrachtige plant dan als keukenkruid. Het had enerzijds de kracht om levens te redden (genezing) maar speelde ook een rol bij het ontstaan van nieuw leven (vruchtbaarheidsdrank): het werd als dusdanig met de nodige ceremoniën geoogst, zonder ijzeren gereedschap. In de Middeleeuwen was Salie het middel tegen cholera en de pest. Verder in de tijd, spreken we hier van de 17de en 18de eeuw, was Salie een uitstekend ruilmiddel bij onze Nederlandse buren, in het verre Oosten ruilden ze de Salieblaadjes voor theeblaadjes.

 

Gebruik in de keuken
Men gebruikt Salie in sauzen en bij vette gerechten (varkensvlees, eend, schaap ….). Ook vette vissoorten houden van dit kruid, en denken we even aan “paling in ’t groen”, daar hoort zeker Salie in!
Kruidenazijn en kruidenolie vragen ook om wat Salie. Een ietsje gewaagder misschien maar daarom niet minder lekker: beignets met Salie. Men vermengt de verse salieblaadjes onder het deeg!
Gefrituurde Salieblaadjes worden geserveerd bij pasta’s of als garnituur bij koude schotels; ook bij Parmaham met een fris slaatje.
Salie geeft ook de typische smaak aan het Italiaans gerecht “Saltimbocca”.
Ook in smeerkazen en in vulling van varkens- en kalfsvlees gebruikt men Salie.

 

Een receptideetje:

Varkenshaasje met Salie op een groen bedje

Wat hebben we nodig (voor 2 personen)?
· 2 varkenshaasjes
· 1 kg jonge spinazieblaadjes
· 1 teentje knoflook
· 1 takje verse salie
· 150 gr. roomkaas met kruiden
· zout – peper - cayennepeper
· citroensap

 

Bereiding:
Laat de spinazie doorkoken (3 min.) in wat water. Roer er een klontje boter door, en kruid met peper, zout en een vleugje cayennepeper, doe er ook het geperste knoflookteentje bij. Hou warm.
Hak de salie nu zéér fijn. Bak de varkenshaasjes naar eigen smaak, kruidt ze met peper en zout, strooi er de gehakte Salie bovenop, eventueel kan men nog verder op smaak brengen met wat citroensap.
Leg de warme spinazie op de schotel, leg er de versneden varkenshaasjes bovenop, daarna kan men boven op het vlees het roomkaasje gelijkmatig verdelen. Versier met een blaadje Salie.

Dit gerechtje smaakt zalig met een aardappel in de schil, met een stevig rood wijntje is dit een aanrader om onze winteravonden wat warmer, knusser en feestelijker te maken.

Geneeskrachtige eigenschappen
Salie wordt vaak gebruikt als mond spoelmiddel omdat het kruid ontsmettend werkt (aften, ontstoken tandvlees), men vindt het ook verwerkt in tandpasta (maakt de tanden witter) . Lauwe saliethee, gebruikt als gorgelmiddel, werkt genezend bij keelpijn en ontstoken amandelen.
Ook als slaapmutsje is deze thee ideaal.
Extract van salie (olie) helpt bij reumatische pijnen en is ook bloedzuiverend.
Helpt ook bij buikkrampen, tegen winderigheid, is spijsverteringbevorderend en galaanmakend.
Is ook een goed hulpmiddel om PMS te voorkomen, helpt ook om de kwaaltjes tijdens de menopauze wat te verlichten.

Opgelet:
Salie niet gebruiken tijdens de zwangerschap! Salie heeft ook een versterkende werking op ons zenuwstelsel en is daarom ook het perfect antistress middel. Ook als schoonheidsmiddeltje bewijst Salie zijn diensten: als haar spoelmiddel, vooral bij donker harigen om de haren nog donkerder en meer glanzend te maken. het kan tevens gebruikt worden als lotion om de huid te reinigen (eczeem, puistjes).

 

 

 

 

Tijm - Thymus vulgaris

 

Wetenswaardigheden over de plant
Konijn op zijn Vlaams, een lekker stoofpotje, worteltjes en erwten: compleet alledaagse gerechten, maar oh, zo lekker en wat is het geheim dat deze gerechten gemeenschappelijk hebben? Natuurlijk: tijm, men zou denken ordinair, maar toch zeer verdienstelijk in onze keuken en natuurlijk ook de geneeskrachtige werking is niet te versmaden. Even verder zal ik een eeuwenoud recept van hoestsiroop verklappen die men nergens beter kan vinden en die effectief werkt. Daarbij is ze uitermate goedkoop en heeft u een kruidentuin in de hof of op het terras, dan is ze zelfs in de weekends in uw bereik, geen apotheker van wacht: maak dan zelf uw unieke hoestsiroop op basis van tijm!

 

Gebruik in de keuken
Het ons allen welbekende “kruidentuiltje” kan haast niet zonder tijm en in combinatie met laurier en peterselie is het de smaakmaker. Stoofpotjes, wildgerechten, pasta’s, vegetarische gerechten, spaghettisaus men kan het zo gek niet bedenken of tijm hoort er bij. Het kruid mag meekoken (liefst wel met mate gebruiken!). Bij het opdienen verwijderen we vanzelfsprekend de tijmtakjes.
Samen gebruikt met marjolein geeft het aan spijzen een heerlijk aroma. Ook bij marinades, gerechten met wijn en bij de inmaak van olijven wordt tijm gebruikt. Niet alleen om zijn smaak maar ook omwille van de anti-bacteriële en ontsmettende werking wordt het gebruikt bij het conserveren van vlees(ham). Een bestanddeel van “Benedictine”- likeur is tijm.

 

RECEPTIDEE


Parelhoen met tijm


Wrijf een parelhoen in met peper en zout. Plaats de parelhoen in een vuurvaste schotel samen met een teentje knoflook en meerdere takjes tijm. Giet er droge witte wijn bij, voldoende tot het vlees onder staat. Zet dit alles ongeveer twee uur in de oven tot de wijn bijna hellemaal verdampt is en het vlees goudbruin en mals is. Opdienen met wat gestoofd witlof of wat andere wintergroentjes, zelfgemaakte aardappelkroketten (hemels) of misschien een portie frietjes en het feest kan beginnen.

Geneeskrachtige eigenschappen
In de homeopathie is tijm niet weg te denken, dit door de ontsmettende en anti-bacteriële werking. Ook helpt het kruid bij spijsverteringsproblemen (darmgisting), gebrek aan eetlust en bij slechte vertering van spijzen in de hand gewerkt door verhoogde galafscheiding die tijm teweeg brengt . Slapeloosheid , depressie of migraine: tijm kan helpen.

 

Pagina 1     Pagina 2

 

Bron: Hofmeester