.

Huidkanker

Beschrijving
Huidkanker is een kwaadaardige groei van huidcellen. De behandeling ervan is goed mogelijk, maar in ernstige gevallen of wanneer de kanker pas laat wordt ontdekt, kan de ziekte dodelijk zijn.

Soorten huidkanker
Er worden enkele vormen van huidkanker onderscheiden:
 

Basaalcelcarcinoom
Dit is een parel- of wasachtige knobbeltje op de huid, dat meestal voorkomt op het gezicht, de oren of in de nek. Het kan zich ook openbaren als platte roze tot bruine littekenachtige plekken op de huid van de borst of de rug. Zo'n tweederde van alle gevallen van huidkanker bestaat uit deze soort. Basaalcelcarcinoom komt meestal voor na een leeftijd van 40 jaar. Er is een grote kans op de relatie met blootstelling aan zonlicht en het ontstaan van het basaalcelcarcinoom. Deze vorm van huidkanker heeft minder de neiging tot uitzaaiingen in de rest van het lichaam, maar kan wel doorgroeien in de omliggende weefsels. Bij tijdige herkenning en behandeling kan de kans op genezing bijna 100% zijn.

Epitheelcelcarcinoom

Dit zijn vaste, rode bobbels of platte schijfjes op de huid van (meestal) gezicht, oren, nek, handen of armen. Het oppervlak van deze soort is vaak ruw en korstachtig. Andere naam: spinocellulair carcinoom. Deze vorm van kanker is veel agressiever dan de andere vormen, maar komt relatief minder vaak voor. Epitheelcelcarcinoom heeft de neiging zich te verspreiden in de rest van het lichaam, onder andere naar lymfebanen en inwendige organen. Karakteristiek is dat de tumor vaak begint als een pijnloze zweer die niet geneest. Het epitheelcelcarcinoom ontstaat pas na de leeftijd van 50 jaar.

Kwaadaardig melanoom
Van het melanoom worden enkele typen onderscheiden:
* Lentigineus melanoom: grote bruine huidvlekken met donkere spikkels op plaatsen van de huid die veel worden blootgesteld aan zonlicht.
* Oppervlakkig verspreidend melanoom: kleine schijfjes op de huid met onregelmatige grenzen en in het centrum rode, witte tot donkere vlekken. Ze komen het meest voor op de romp, de armen en de benen.
* Knobbelig melanoom: bobbels of schijfjes op de huid, die vast aanvoelen en die een glanzende en parelgrijze tot zwarte kleur hebben.
* Acro lentigineus melanoom: deze vorm komt met name voor aan het einde van de ledematen: handpalmen, vingers, tenen en voetzolen. Ze komen ook voor op de slijmvliezen. Ze zien eruit als vlakke lensvormige donkere vlekken.

Het melanoom is de minst voorkomende vorm van huidkanker, maar is de meest gevaarlijke van alle soorten huidkanker. In het merendeel van de gevallen is er in het begin geen moedervlek of iets dergelijks te zien. Een klein gedeelte ontstaat wel uit een veranderende moedervlek. Als er geen tijdige behandeling is, breidt het melanoom zich uit in andere organen. Het kan voorkomen op alle delen van het lichaam en kan op ieder leeftijd ontstaan (maar meestal tussen de 20 en de 60 jaar). Zonlicht is de belangrijkste oorzaak van het ontstaan van een melanoom. Donkere mensen hebben een natuurlijke weerstand tegen zonlicht. Lichtere mensen (met reeds bestaande moedervlekken) hebben een grotere kans om een melanoom te krijgen.

Diagnose
Het is van het grootste belang dat huidkanker in een zo vroeg mogelijk stadium wordt herkend om vervolgens te worden behandeld. Alleen dan is de kans op complicaties en (nieuwe) uitzaaiingen aanzienlijk minder.
Om er zeker van te zijn dat de diagnose 'huidkanker' juist is, zal de arts een stukje van een verdachte plek op de huid - óf de hele plek ineens - weghalen om dit in het laboratorium te laten onderzoeken. De uitslag hiervan geeft aan wat voor soort huidkanker het is, en - indien van toepassing - of het wel in het geheel is verwijderd.

Klachten en verschijnselen
De eerste verschijnselen van huidkanker kunnen zich openbaren doordat een reeds bestaande huidwoekering (moedervlek en dergelijke) gaat groeien, kapot gaat en gaat zweren zonder dat er genezing optreedt. Jeuk, pijn en plotseling bloeden van de huid of een huidzwellinkje zijn belangrijke voortekenen van het ontstaan van huidkanker.

Ontstaan
Meer dan 90% van de gevallen van huidkanker ontstaat op plaatsen die vaker aan de ultraviolette straling van zonlicht worden blootgesteld. Sommige factoren kunnen de aanleg voor het ontstaan van huidkanker ook verraden. Zo is het bekend dat mensen met een blanke huidkleur en lichtgekleurde ogen met rood of blond haar relatief meer kans hebben op huidkanker. Sommige chemische stoffen (insecticiden) en (röntgen)straling kunnen het ontstaan ervan ook bevorderen en veroorzaken.

Ernst en beloop
Huidkanker kan - mits op tijd ontdekt - goed behandeld worden. Wanneer de behandeling (te) laat wordt ingezet, kan dit gevolgen hebben. Uitzaaiingen van huidkanker kunnen in ernstige gevallen zelfs levensgevaarlijke consequenties hebben. De genezingskans van een huidtumor is groter naarmate de behandeling vroeg is gestart. Verder is deze kans afhankelijk van het soort tumor en de uitgebreidheid van de groei. Als, bijvoorbeeld, een kwaadaardig melanoom in een vroeg stadium wordt behandeld, is de kans op genezing zo'n 80%. De overlevingskans na vijf jaar is bij een reeds doorgegroeid melanoom slechts 30%.

Preventieve maatregelen
Het is gebleken dat te veel en te vaak blootgesteld worden aan zonlicht huidkanker kan veroorzaken. Zo kan het ook gevaarlijk zijn om te veel onder de zonnebank te gaan. Bepaalde straling in zonlicht en in het licht van zonnebanken en dergelijke kan afwijkingen in huidcellen doen ontstaan die ertoe leiden dat zich huidkanker ontwikkelt. Zonnen op het heetst van de dag is gevaarlijk. Ook het (onzorgvuldig) gebruik van bepaalde chemicaliën kan gevaarlijk zijn en huidkanker veroorzaken!

Behandeling
Het chirurgisch verwijderen van het gezwel is in verreweg in de meeste gevallen de enige wijze van behandeling. Daarbij wordt altijd 'ruim' gesneden, wat betekent dat ook kleine uitgroeisels van de huidkanker worden weggenomen.
In ernstige gevallen kan het nodig zijn om na een chirurgische behandeling medicijnen te nemen. Ook nabestraling met röntgenstralen kan in sommige gevallen noodzakelijk zijn. Op de plaats waar de huidtumor is weggehaald, kan het nodig zijn om de weggenomen huid te vervangen door huidtransplantatie. Wanneer u al eens een verdachte moedervlek hebt laten weghalen, of wanneer er zelfs al eens huidkanker is geconstateerd, is het nodig om regelmatig bij de arts terug te komen voor controle.