Pim Fortuyn vermoord

 

Van onze verslaggevers

 

 

Voor zijn limousine ligt Pim Fortuyn, nadat plotseling een man van dichtbij het vuur op hem opende. Het nieuws van de aanslag trof heel Nederland als een mokerslag. (Foto: ANP)
 

 

 

 

HILVERSUM/DEN HAAG - Pim Fortuyn is dood. De 54-jarige politicus werd gisteravond even na zes uur op lafhartige wijze neergeschoten voor de studio van Radio 3 op het Mediapark in Hilversum.

 

Fortuyn, die eerder die dag nog was bedreigd, werd door minimaal drie kogels geraakt in het hoofd, hals en hart. Ondanks verwoede reanimatiepogingen van het toegesnelde ambulancepersoneel overleed hij kort na de moordaanslag.

 

Het kabinet kwam gisteravond in spoedzitting bijeen. Besloten is dat vandaag in nauwe samenspraak met de leiding van Lijst Pim Fortuyn (LPF) wordt gekeken of de Tweede Kamer-verkiezingen doorgaan op 15 mei. "Iedereen zal begrijpen dat we juist met zijn partij rekening willen houden, alvorens verdere stappen te ondernemen," aldus een aangeslagen premier Kok rond middernacht.

 

De vermoedelijke moordenaar van Fortuyn is vijf minuten na de aanslag opgepakt. Het gaat om een 33-jarige blanke Nederlandse man die afkomstig is uit Harderwijk. De man is bekend bij de inlichtingendiensten die hem bestempelen als extreem links.

De man, bij wie inmiddels huiszoeking is verricht, verzocht direct na zijn aanhouding om bijstand van advocaat mr. Bakker-Schut.

Volgens minister Korthals (Justitie) ziet het er naar uit dat hij alleen heeft gehandeld. Zeker is dat echter niet. De exacte motieven van de dader zijn nog onbekend.

 

De verdachte, van wie twee getuigen inmiddels hebben verklaard dat ze hem hebben zien schieten, wil geen verklaring afleggen voor de moordaanslag.

Ook is onduidelijk hoe de man op het sinds 11 september streng beveiligde Mediapark heeft weten door te dringen.

Een vijftien man sterk rechercheteam is inmiddels een onderzoek begonnen. Volgens de politie waren er vooraf geen bedreigingen binnen gekomen.

Wel zijn alle lijsttrekkers direct na de aanslag onder strenge politiebewaking gesteld.

 

 

 

 

Verkiezingen

Politiek Den Haag heeft geschokt gereageerd. Kamervoorzitter Van Nieuwenhoven maakte gisteravond bekend dat de verkiezingscampagne tot 15 mei wordt afgeblazen.

Onduidelijk is of de verkiezingen, waarbij Fortuyn leek te gaan zorgen voor een ware aardverschuiving in de Nederlandse politiek, nog zullen doorgaan.

Minister Jorritsma voelt er weinig voor: "Gevoelsmatig zeg ik dat dat bizar zou zijn."

 

Vlak voor het spoedberaad sprak minister Pronk van de "eerste politieke moord in de geschiedenis van de Nederlandse democratie".

Fortuyns grootste politieke tegenstander Melkert sprak van een "weerzinwekkende daad en een dieptepunt in de democratie in Nederland". Net als alle andere partijen heeft de PvdA de verkiezingscampagne tot nader order opgeschort. "Alles is anders hierdoor. We moeten nadenken over het doorgaan van de verkiezingen."

Ook in het buitenland is vol afschuw en verbijstering gereageerd op de moord van Fortuyn. De Britse premier Blair zei dat Engeland meeleeft. "Wat voor gevoelens politici ook mogen oproepen, de enige plaats om die te uiten is in het stemhokje."

De advocaat van Fortuyn, Oscar Hammerstein, sprak direct na de aanslag van zijn cliënt zijn woede uit over het feit dat de politie de bedreigingen aan Fortuyns adres nooit serieus heeft genomen. Volgens zijn raadsman werd Fortuyn de laatste maanden steeds vaker bedreigd. "We weten niet uit welke hoek die bedreigingen kwamen. Dat zeiden die lafbekken er natuurlijk niet bij," aldus Hammerstein.

Henk Westbroek, oprichter van Leefbaar Nederland waarvan Pim Fortuyn tot enkele maanden terug deel uitmaakte als lijsttrekker, vindt dat een deel van de politiek een sfeer heeft gecreëerd waarbij gekken dit doen. Hij wees daarbij met de beschuldigende vinger richting PvdA-leider Melkert en GroenLinks-voorman Rosenmöller.

Diezelfde mening is ook de Lijst Pim Fortuyn toegedaan. Een zegsman stelt dat de moord op Pim Fortuyn is veroorzaakt door stemmingmakerij van linkse partijen.

 

 

Zes kogels
De politicus (54) liep net de studio uit na een gesprek met discjockey Ruud de Wild. Volkert van der G. liep op hem af en vuurde zes kogels op hem af. Fortuyn werd getroffen in hoofd en borst en stierf, naar later bleek, vrijwel onmiddellijk. De pers werd op afstand gehouden. Hierdoor bleef het lang onduidelijk of Fortuyn nog in leven was.

Verbijstering
Nederland reageert verbijsterd op de dood van Fortuyn. Het is de eerste politieke moord in Nederland in ruim 400 jaar. De vorige was de moord op Willem van Oranje, in 1584. Op 10 mei wordt Fortuyn onder overweldigende belangstelling begraven. Massale rouwbetuigingen omlijsten de kerkdienst in Rotterdam en de teraardebestelling in zijn (tijdelijke) rustplaats Driehuis.

Kogel van links
In de dagen na de moord laaien de emoties hoog op, vooral onder Fortuyns aanhangers. "De kogel kwam van links", is een veel geciteerde uitspraak van een prominent LPF-partijlid.

De linkse politici, met name PvdA-lijsttrekker Ad Melkert, en de Nederlandse journalistiek krijgen het zwaar te verduren. Zij hebben Pim immers 'gedemoniseerd' door zijn ideeën in de extreem-rechtse hoek te plaatsen. Daardoor werd er volgens de LPF-aanhang een klimaat geschapen waarin de moord kon plaatsvinden.

 

Dreigtelefoontjes
Pim Fortuyn werd sinds zijn entree in de politiek regelmatig bedreigd, zowel schriftelijk als telefonisch. Toch beschikte de populistische politicus niet over extra beveiliging. Na de moord wordt het kabinet, met name de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken De Vries, verweten de bedreigingen van Fortuyn niet serieus te hebben genomen.

Verkiezingen
De Tweede Kamer overweegt zelfs om de parlementsverkiezingen, gepland voor 15 mei, uit te stellen. Een groot deel van de Kamerleden vreest dat de Nederlanders bij de verkiezingen vooral emotioneel (lees: op de LPF) zullen stemmen en niet op grond van politieke standpunten. Premier Kok laat het besluit de verkiezingen al dan niet uit te stellen, over aan de LPF. De Fortuynisten willen vasthouden aan 15 mei en zo geschiedt: de LPF behaalt een historische zege.
 

 

De moord en daarna

 

Op 6 mei, iets meer dan een week voor de verkiezingen, wordt Nederland ruw wakkergeschud. Wat niemand ooit voor mogelijk hield, gebeurt opeens. Om vijf over zes wordt Pim Fortuyn neergeschoten op het Media Park in Hilversum. Enige tijd later overlijdt hij. Negen dagen later volgen de vreemdste verkiezingen die Nederland ooit gekend heeft.

Op maandagmiddag 6 mei heeft Pim Fortuyn het BNN-radioprogramma Ruuddewild.nl bijgewoond. Na het nieuws van zes uur verlaat hij de studio's van Radio 3FM om naar Leeuwarden te gaan. Op de parkeerplaats van het Audiocentrum wordt hij neergeschoten door een man met een baseballpet. Fortuyn overlijdt enige tijd later. De dader wordt vlak na de moord aangehouden.

 

Volkert van der G: een natuurextremist
Vlak na de moord wordt de mogelijke dader al aangehouden. Het blijkt de 32-jarige Volkert van der G. uit Harderwijk te zijn. Van der G. werkt voor het Wageningse Milieuoffensief en is een fanatiek voorvechter van dierenrechten. Zijn actieve rol in de milieubeweging zet deze in een zeer negatief daglicht, ookal distantieert vrijwel iedere natuurorganisatie zich van de daad.

Van der G. weigert een verklaring af te leggen, zodat zijn ware motieven een raadsel blijven. Wel neemt hij een advocaat in de arm via het bekende kantoor van Britta Böhler, de vrouw die in het verleden onder meer PKK-leider Abdullah Öcalan verdedigde.

 

On-Nederlandse begrafenis
De begrafenis van Pim Fortuyn is er een die zijn weerga niet kent in Nederland. Duizenden mensen zijn naar Rotterdam gekomen voor een laatste groet aan de politicus. Dagenlang is het druk in de Maasstad. Zowel bij het condoleanceregister, als bij het huis van Fortuyn en bij de kathedraal staan grote groepen mensen uit eerbetoon voor Fortuyn.

 

 

 

Herdenking bij het monument op de Dam in Amsterdam

 


 

Toch verkiezingen
Onmiddelijk na de dood van Pim Fortuyn gaan er stemmen op om de verkiezingen direct af te lasten. Ze gaan door, vooral omdat de Lijst Pim Fortuyn en de familie daarop aandringen. Het worden in meerdere opzichten historische verkiezingen. De PvdA wordt gehalveerd, terwijl de Lijst Pim Fortuyn met 26 zetels de tweede partij wordt. Lijsttrekkers Dijkstal en Melkert treden vrijwel direct na de verkiezingen af.Iedereen is het er over eens. De kiezer heeft gesproken, en heeft een voorkeur voor een (Centrum-)rechts kabinet. Met Mat Herben als fractievoorzitter gaat de LPF de formatie in, omdat "Pim het zo gewild zou hebben".
 

 

Tekst van toespraak premier Kok

Premier Kok hield een toespraak in de Eerste Kamer. Hier de gehele tekst.

"Met verbijstering en ontzetting heeft de Nederlandse bevolking gereageerd op de moord op de heer Fortuyn. Zijn gewelddadige dood laat niemand onberoerd.

Het is in de allereerste plaats diep tragisch voor allen die hem dierbaar waren. Naar hen gaat ons innig medeleven uit. Vannacht heb ik de naaste familieleden namens de Nederlandse regering ook persoonlijk mijn deelneming betuigd.

Diep tragisch is het overlijden ook voor zijn politieke geestverwanten. Zij zien een inspirator en markant boegbeeld weggerukt uit hun midden. De LPF-fractie in Rotterdam heeft haar leider verloren.

Na eerdere contacten gisteren, heeft een delegatie van het kabinet vanmorgen intensief overleg gehad met vertegenwoordigers van de Lijst Pim Fortuyn. Juist met hun gevoelens willen we ernstig rekening houden bij het bepalen van wat ons te doen staat.

Ook aan onze democratische rechtsstaat is een enorme slag toegebracht. Politieke tegenstellingen zijn een wezenskenmerk van elke democratie. Daarbij hoort debat, dat ook de heer Fortuyn met verve heeft gevoerd. Debat, als het moet op het scherpst van de snede.

Maar altijd, altijd met respect voor elkaar en elkaars mening. Een mening, die in vrijheid moet kunnen worden geuit. Dwars door alle verschillen van opvatting heen. Meningsverschillen beslecht je met woorden, niet met geweld.

Wat gisteren aan het begin van de avond in Hilversum is gebeurd, tart iedere beschrijving. Het druist in tegen alles wat ons heilig is en wat ons heilig moet blijven.

 

Woede en verslagenheid strijden om voorrang, in de samenleving en in de politiek. Het kabinet heeft zich indringend gebogen over de vraag wat in deze omstandigheden wijsheid is.

Zojuist heb ik het besluit van het kabinet bekendgemaakt om de verkiezingsdatum van 15 mei ongewijzigd te laten. De gevoelens van de verschillende politieke partijen in ons land, ook die van de Lijst Pim Fortuyn, zijn daarbij nadrukkelijk meegewogen.

Eén ding staat vast: de democratie én de nagedachtenis van de heer Fortuyn dienen we het best door de democratie voluit haar werking te laten hebben.

De vermoedelijke dader van dit afschuwelijke misdrijf is gisteren gearresteerd. Politie en justitie verrichten een onderzoek waarin alle details zullen worden betrokken.

De samenleving heeft er recht op van de vorderingen zo goed als mogelijk op de hoogte gehouden te worden. Uiteindelijk is het aan de rechter om deze laffe daad te bestraffen.

Er is gisteren een zware schaduw over Nederland gevallen. Dat heeft grote emoties losgemaakt. Een waardige reactie vanuit de samenleving draagt, ook in de ogen van de geestverwanten van de heer Fortuyn, het beste bij aan zijn nagedachtenis. Wij treuren met de velen die hem nabij waren en zijn."

 

 

Begrafenis

 

Nederland rouwt massaal om Pim Fortuyn

Tienduizenden stonden langs de rouwstoet, meer dan 21.000 mensen bezochten zijn graf in Driehuis, duizenden liepen in stille tochten mee en een veelvoud daarvan tekende de condoleance-registers op internet.

 

Rotterdam
Drie dagen na de aanslag op Fortuyn liet de politie van Rotterdam weten dat ze niet meer konden inschatten hoeveel mensen zijn huis bezochten. Het waren er duizenden, die bloemen en kransen neerlegden.

 

Voor de kathedraal, waar Fortuyn was opgebaard, stonden nog eens tienduizenden symphatisanten. En voor het stadhuis in Rotterdam stond een rij tot aan de Beukelsedijk. Bezoekers moesten drie uur wachten om het condeolance-register te tekenen.

 



Uitvaart
De volgende dag, op 10 mei, werd Pim Fortuyn onder grote belangstelling begraven in het Noord-Hollandse plaatsje Driehuis. Tijdens de tocht naar de begraafplaats betoonden tienduizenden mensen de laatste eer aan Fortuyn.

De begrafenis zelf was, op uitdrukkelijk verzoek van de familie van Fortuyn, besloten. Na afloop van de ceremonie sprak de familie van Fortuyn het verzamelde publiek toe: ,,Ik wil u bedanken, ook namens Pim. We zullen nooit begrijpen wat er gebeurd is, maar ik denk dat het een troost zal zijn dat Pim op presidentiële wijze naar het graf is gebracht. Laten we met elkaar, eensgezind en in waardigheid verder gaan", aldus broer Marten Fortuyn.

Stille tochten
In het hele land volgden daarop stille tochten voor de vermoorde Rotterdamse politicus. Van Vlissingen tot Groningen gingen duizenden mensen de straat op, om hun eer te betuigen aan Fortuyn. In Vlissingen liepen honderden mensen mee.

De voorzitter van de Zeeuwse afdeling van de Lijst Pim Fortuyn riep op tot 'begrip voor elkaars mening'. Tijdens de tocht in Groningen zong het publiek aan het eind minutenlang liederen voor Fortuyn. Ook werden er anti-linkse kreten vanaf het bordes van het Groningse stadhuis geroepen. Op sommige borden stonden teksten als: 'Massa bepaalt koers' en 'Linkse huichelaars het land uit'. Ook in diverse andere steden werden (spontane) stille tochten gehouden.

Driehuis
In het weekeinde daarop bezochten 21.000 mensen het graf van Fortuyn. Volgens een politiewoordvoerder van de gemeente Velsen (waar Driehuis onder valt) was het noodzakelijk een verkeerscirculatieplan in te stellen om de overlast te beperken.

 

 

Internet
Op de website Lijst Pim Fortuyn tekenden meer dan 20.000 mensen het condeolance-register. Ook op andere internetsites konden mensen hun medeleven betuigen. Op sommige forumsites liepen de emoties hoog op.
 

 

Foto's van het afscheid op Rotterdam Airport

 

 

 

Foto's van het graf van Pim Fortuyn in Italië

 

 

Kostuum en foto mee in graf Pim
            
(Bron: De Telegraaf, 22 juli 2002, door Martijn Koolhoven )        


AMSTERDAM - Pim Fortuyn heeft twee bijzondere herinneringen aan zijn leven meegenomen in zijn helderwitte marmeren praalgraf in het Italiaanse Provesano.

Vlak voordat het kleine mausoleum werd gesloten, legden zijn broer Simon en zijn vrouw Jolanda het kostuum dat Pim droeg op 6 mei, de dag van de liquidatie, in een keurige kledingzak bovenop de roomwitte kist. Daarna gaf Rabella de Faria, wethouder van Leefbaar Rotterdam, de stad waar Fortuyn zijn monsterzege behaalde, Pim een bijzonder relikwie mee.

Hij legde een ingelijste foto op de kist, met daarop het moment dat Fortuyn na zijn historische verkiezingszege voor het eerst optreedt in de Rotterdamse gemeenteraad. Omdat hij het protocol niet volgt, wekt hij de ergernis van burgemeester Opstelten, die vermanend zijn vinger opsteekt. Fortuyn kijkt triomfantelijk en een tikkeltje geschrokken tegelijk. Op de achtergrond grijpt een verslaggever, verbijsterd over het gedrag van Fortuyn, naar zijn voorhoofd.

Provocatie
De foto symboliseert alles waarvoor Fortuyn stond: het vrije woord, soms provocatie, het debat opzoekend en de gevestigde macht die zich ergert en verbaast. "Pim zei: Ik geloof dat ik de burgemeester boos heb gemaakt", vertelde Ronald Sorensen, fractievoorzitter van Leefbaar Rotterdam, die de fotolijst meenam. Nadat de kledingzak en fotolijst waren geplaatst, takelde een kraan de marmeren gedenkplaat op het bovengrondse graf, om Fortuyn zijn definitieve rustplaats te geven.